خوانش شلينگ از مسئلۀ همه‌خداانگاري بر مبناي اصل «اين‌هماني»

پژوهش‌هاي فلسفي در باب ذاتِ آزادي انسان (1809)، كه به رسالۀ آزادي نامبردار است، تلاش شلينگ براي بنيان‌گذاريِ نظام آزادي است. دغدغۀ اصلي شلينگ در اين رساله رفع تقابلِ آزادي و ضرورت است، تقابلي كه به نظر او مدار و محور فلسفه است. اصلي كه در جستجوي بنيادي براي شكل‌گيريِ نظام و راه‌حلي براي سازگاري نظام و آزادي به آن تمسك مي‌جويد «اين‌هماني» ‌به‌معناي صحيح آن است كه در همه‌خداانگاري به‌مثابۀ تنها نظام ممكنِ عقل ممكن مي‌گردد. او با طرح و رد تعابير ممكن و البته جبرگرايانه از همه‌خداانگاري به‌ويژه در نظام اسپينوزا و لايب‌نيتس، نه‌تنها به تصحيح آنها مي‌پردازد، بلكه نشان مي‌دهد كه منجرشدنِ نظام همه‌خداانگاري به جبرگرايي نتيجۀ فهم نادرستِ هستي‌شناختي و سوءفهم‌هاي حاصل از آن است. به ديگر سخن، زمينۀ نادرستي كه ريشۀ چنين سوءفهم‌هايي شده، سوءتفسير در معناي واقعيِ «است» و نقش رابط در گزاره است. در اين پژوهش نشان داده مي‌شود كه بنابر نظر شلينگ چگونه سوءتفسير از اين اصل، امكان ناسازگاري نظام و آزادي را در تعريف‌هاي مختلف از همه‌خداانگاري فراهم مي‌آورد و تفسير شلينگ از ضرورت توجه به «است» چگونه راه به پرسش هستي‌شناختي از معنا و حقيقتِ هستي در انديشۀ ايدئاليسم آلماني مي‌بَرَد. خوانش انتقاديِ تلاش شلينگ براي رفع سوءتفسيرهاي ممكن از اين‌هماني، با اولويت مسائل هستي‌شناختي در موضوعات الهياتي همچون همه‌خداانگاري و تبيين اصل اساسيِ واحدي براي برپايي يك نظام به‌مثابۀ ساختار نظام‌مندِ هستي معنا مي‌يابد.