خوانشي نو از خطبه جهاديه امام علي(ع) بر اساس نظريه فراكاركرد متني(رويكرد نقش‌گراي هليدي)

بر اساس نظريه هليدي، يكي از ويژگي‌هاي متن، داشتن انسجام است، بنابراين بااهميت دادن به ساختار آغازگري پاياني و نشان داري و بي نشاني هر بند، شيوه و عملكرد نويسنده در القاي پيام مورد نظر خويش را معين مي كند. بر اساس نظريه مذكور، با بررسي ارتباط دستوري، واژگاني و پيوندي يك متن، تحليل جامعي از چگونگي انسجام و به هم پيوستگي بندهاي مختلف آن به دست مي آيد. اين پژوهش، خطبه جهاديه امام علي(ع) را بر اساس فراكاركرد متني(رويكرد نقش گراي هليدي) و به شيوه توصيفي تحليلي مورد بررسي قرار داده است. نتايج به دست آمده، نشان از آن دارد كه اغلب بندهاي خطبه مذكور، آغازگر مركّب دارد و مخصوصاً بيان آن با چنين آغازي، نقطه مناسبي براي القاي پيام بوده است و بر انسجام متن صحّه مي گذارد. همچنين ساير گونه هاي انسجامي چون ارجاعدرون متني، جانشيني، حذف، انسجام واژگاني به ويژه عبارات مترادف و نيز انسجام پيوندي از عناصر برجسته اين متن است. بررسي اين خطبه از نهج البلاغه بر اساس نظريه هليدي، ارزش و اهميت آن را هم در زمينه مذهبي و هم زمينه ادبي،بيشتر مشخّص مي كند.