سنجش برخي از باورها در فرهنگ عمومي با آيات قرآن

فرهنگ عمومي چون درختي است كه شاخه‌هاي فراوان دارد. آداب و رسوم، سنتها، باورها و عقايد، نوع پوشش، انواع خوراكي‌ها و جنبه‌هاي گوناگون زندگي شاخه‌هاي پر برگ و بار اين درخت هستند. باتوجه به اسلامي بودن جامعه (در معني عام خود) شناخت و سنجش باورهاي تأثيرگذار فرهنگي در جامعه، با معيار مهمترين منبع ديني يعني قرآن كريم، امري مهم و جهت بخش است؛ زيرا شناخت اين باورها مي‌تواند در تقويت بنيۀ فرهنگي جامعه و نيز آسيب‌شناسي جامعۀ ديني كمك كند. در اين نوشتار تعدادي از سخنان مشهور را از باورهاي عمومي كه در قالب مَثل، ضرب‌المثل يا كنايۀ معروف در فرهنگ ما جاري است، استخراج كرده‌ايم و پس از دسته بندي موضوعي، به روش توصيفي- تحليلي آنها را با آياتي از قرآن سنجيده‌ايم؛ آياتي كه در آنها، مستقيم يا غير مستقيم مي‌توان مطلبي دربارۀ موضوعات مطرح شده دريافت. نتيجه تحقيق در اين موضوع، نشان مي‌دهد كه بيشتر اين باورها با معارف قرآن، اعتقادات ديني و تجربۀ زندگي سازگار هستند. تعدادي نيز كه در گفتار و كردار مردم سخت جا افتاده‌اند با مباني ديني سازگار نيستند اما تلقي جامعه و باورهاي كلامي گذشته و نيز وجود آنها در سخن شاعران باعث ماندگاري آنها شده است. چنين پژوهش‌هايي مي‌تواند در پالايش فرهنگي باورهاي نادرست در جامعه مؤثر باشد.