درك مهاجران از فاصلۀ اجتماعي با ايرانيان: پژوهش كيفي در بين مهاجران افغانستاني

فاصلۀ اجتماعي بيانگر دوربودن و يا نزديك‌بودن گروه‌هاي اجتماعي نسبت‌به همديگر است. دوري اجتماعي يا فاصلۀ زياد اجتماعي، بيشتر با احساس بي‌اعتمادي، ترس و دلهره و برعكس، نزديكي اجتماعي، با حس تعلق و هويت مشترك همراه است. حضور و اقامت درازمدت مهاجران افغانستاني در سرزمين ايران، اين پرسش را مطرح مي‌كند كه نسل‌هاي مختلف مهاجران، چه درك و تفسيري از فاصلۀ اجتماعي موجود ميان خود و جامعۀ ميزبان دارند؟ و در شكل‌گيري اين احساس فاصلۀ اجتماعي، چه سازوكارها و فرايندهايي فعال است؟ پژوهش حاضر در چارچوب رويكرد برساخت‌گرا و روش تحقيق كيفي داده‌بنياد، تلاش دارد به اين پرسش‌ها پاسخ دهد. براي اين منظور، اطلاعات مورد نياز ازطريق مصاحبۀ عميق نيمه‌ساختاريافته با 45 مشاركت‌كننده، گردآوري شد. بر پايۀ نتايج تحليل‌ها، 7 مقولۀ اصلي درك و تفسير مهاجران از فاصلۀ اجتماعي و فرآيندهاي آن را تبيين مي‌كند كه عبارتند از: فاصلۀ نهادي، فاصله‌گذاري رسانه‌اي، فاصلۀ عاطفي، محدودشدن سقف آرزوها، پروبلماتيك تعلق، ترجيح تعاملات درون شبكه‌اي، ازدواج بين‌مليتي به‌عنوان يك تهديد و فرصت. مقولۀ مركزي «مرزبندي دوسويه» به ‌دست آمد. براساس نتايج، فاصله‌گذاري اجتماعي با فرآيندهاي مرزبندي سروكار دارد و بر مكانيزم‌هايي استوار است كه در سه سطح نهادي، ساختاري و نمادين عمل مي‌كنند. فرايند فاصله‌گذاري اجتماعي در بين مهاجران افغانستاني در ايران، مرزبندي دوسويه را به وجود آورده است.