پژوهشي در تقابل مثل‌هاي رايج عصر حاضر با قرآن كريم

مَثَل، سخن كوتاه و جذابي است كه فهم مسايل دشوار را ساده مي‌كند، از مقوله‌هاي مهم در هويت فرهنگي و اجتماعي محسوب مي‌شود و از جمله فنون بلاغي حائز اهميت در قرآن كريم است. تاثيرگذاري و نفوذ فكري و رواني مثل، مي‌تواند آن را به ابزاري كارآمد براي تبليغ و نهادينه‌سازي معارف الهي، يا دستاويزي در جهت واقع‌نمايي و ترويج باطل بدل كند. لذا تحليل محتوايي امثال و عرضه آن بر مباني و مثل‌هاي حق قرآن كريم، به منظور آشكارسازي و مقابله با آسيب‌هاي فكري-فرهنگي ضروري است. پژوهش حاضر با روش توصيفي- تحليلي و تطبيق و مقايسه به بررسي و تبيين تقابل مباني و مثل‌هاي قرآني با مثل‌هاي رايج عصر حاضر پرداخته است. با بررسي آيات قرآن كريم و تفاسير آن‌ها مشخص شد بخشي از ضرب‌المثل‌ها با آيات و تعاليم اسلامي ناهماهنگ است كه در دو حوزه فكري و رفتاري مورد تحليل قرار گرفت. دسته اول شامل مثل‌هايي است كه متضمن افكار و عقايد نادرست بوده و با اصول اعتقادي توحيد، عدل و معاد سازگار نيست؛ همچون: «آتش كه گرفت، تر و خشك مي‌سوزند». مثل‌هاي دسته دوم در بعد رفتاري با آموزه هاي قرآني ناسازگار بود و انجام برخي واجبات و فرائض را كه مورد تاكيد خداوند است، مورد فراموشي قرار داده و حتي نادرست و گاه نابخردانه قلمداد مي‌كند؛ مانند: «عيسي به دين خود، موسي به دين خود» و «تا نباشد چيزكي مردم نگويند چيزها»