تحليل گفتمان سياستي مواجهه با فناوري‌هاي نوظهور اطلاعاتي و ارتباطي در ايران

هدف پژوهش حاضر، شناخت و تحليل گفتمان‌هاي غالب در متون سياستي جمهوري اسلامي ايران در مواجهه با فناوري‌هاي نوظهور اطلاعاتي و ارتباطي بوده است. براي نيل به اين هدف و پاسخ به سوالات فوق، از روش تحليل گفتمان انتقادي استفاده شده است. با توجه به آنكه ظهور فناوري‌‌هاي ويدئو، ماهواره، اينترنت و رسانه‌هاي اجتماعي، سبب ايجاد چالش‌‌هاي عمومي در عرصه سياست‌‌گذاري شده ، متناسب با روش پيشنهادي فركلاف، متن سياست‌ها و مصوبات قانوني مرتبط با اين فناوري‌‌ها، در سه سطح توصيف، تفسير و تبيين مورد تحليل قرار گرفته و دو گفتمان اصلي «فناوري‌هراسي» و «پذيرش ابزارگرايانه» شناسايي شده است. در هر دو گفتمان، ارزش‌ شالوده‌اي در تدوين سياست‌هاي ارتباطي، در درجه نخست حول محور «صيانت از فرهنگ و هويت اسلامي و ملي» بوده؛ اما در هر يك از اين دو گفتمان، چگونگي تاثيرگذاري فناوري‌هاي ارتباطي‌ بر فرهنگ اسلامي و ايراني، به‌گونه متفاوتي برساخت شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد در هر دو گفتمان و دستوركارهاي سياستي برآمده از آنها، خواسته‌‌ها و مشاركت فعالانه مردم و فعالان بخش خصوصي، تا حد زيادي ناديده گرفته شده است. امروزه، زندگي روزمره و كسب‌وكار مردم بر بستر فناوري‌هاي نوظهور رسانه‌اي جريان دارد و بنابراين چنين سياست‌هايي، ممكن است موانع جدي بر سر كاركردهاي اساسي زندگي مردم ايجاد كند. در نتيجه، پيشنهاد پژوهش حاضر، درك چندجانبه‌ از سياست‌‌هاي نظارتي و تنظيمي براي مواجهه فعالانه با فناوري‌هاي نوظهور اطلاعاتي و ارتباطي و به تعبير بهتر گذار به حكمراني تنظيم‌گرانه فناوري در كشور خواهد بود.