اثر تغييرات اقليمي بر مقادير ذخاير كربن آلي خاك اقليم نيمه‌خشك مشهد با استفاده از مدل RothC

كربن آلي خاك يك جز كليدي در تعيين كيفيت، سلامت و حاصلخيزي خاك است كه با توجه به پيچيدگي ساختار و روابط ذخاير كربن آلي، بهره‌گيري از مدل‌ها در شناسايي واكنش اين ذخاير نسبت به تغيير شرايط بوم‌ نظام بسيار كارگشا است. از‌اين‌رو با استفاده از مدل RothC، اثر گرمايش جهاني و تغييرات اقليمي، بر مقادير ذخاير كربن آلي خاك بوم نظام زراعي جنوب شرقي مشهد بررسي شد. براي اين منظور ابتدا مدل با استفاده از داده‌هاي مطالعات پيشين و مقادير اندازه‌گيري شده در سال 2020، مورد واسنجي و اعتبارسنجي قرار گرفت. با مقايسه بين مقادير كل كربن آلي خاك اندازه‌گيري شده در مناطق مطالعاتي و مقادير شبيه‌سازي‌شده به‌وسيله مدل، ضريب تبيين معادل 0.89، ريشه ميانگين مربعات خطا 3.45، تفاوت ميانگين 1.84، ميانگين مطلق خطا 2.79 و كارايي مدل 0.73 به دست آمد. اين نتايج بيانگر اعتبار و قابليت به‌كارگيري مدل است. مدل‌سازي تغييرات اقليمي آينده مشهد نشان داد كه با كاهش بارندگي و افزايش دما و تبخير، ميزان ذخيره كل كربن آلي خاك نسبت به شرايط عدم وقوع تغييرات اقليمي 1.13 درصد كاهش دارد. با توجه به ثابت سرعت تجزيه ذخاير چهارگانه كربن فعال مدل، هوموس با كندترين سرعت تجزيه، به ‌ميزان 0.96 درصد و بخش‌هاي مواد گياهي تجزيه‌پذير، مواد گياهي مقاوم و زيست‌توده ميكروبي به‌ترتيب 1.18، 2.21 و 2.10 درصد نسبت به شرايط اقليمي كنوني كاهش داشتند. نتايج نشان داد كه با گذشت زمان به‌ دليل تجزيه شدن بخش‌هاي فعال ماده آلي كه به ‌سهولت تجزيه مي‌شوند، سرعت تجزيه كاهش مي‌يابد.