ارزيابي قابليت پايش و پالايش فلزات سنگين كبالت، كروم و منگنز توسط برخي گونه‏هاي علفي مستقر در بيوتيپ كنار جاده‏اي

پايش و پالايش آلاينده‌هاي فلزي در محيط‏هاي كنار جاده به‏‌منظور برآورد، كنترل و كاهش سطح تهديدات براي انسان و زيست‏كره از اهميت ويژه‏اي برخوردار است. از اين‌رو، اين پژوهش با هدف ارزيابي قابليت پايش و پالايش عناصر كبالت، كروم و منگنز توسط گونه‏هاي علفي ازمك و بومادران مستقر در بيوتيپ كنار جاده‏اي همدان در سال 1398 انجام يافت. به اين منظور، در مجموع 63 نمونه خاك و 126 نمونه گياهي از سه ايستگاه برداشت شد. پس از آماده‏سازي و هضم اسيدي نمونه‏ها در آزمايشگاه، محتوي عناصر در آن‌ها توسط روش طيف‌سنجي پلاسماي جفت‌شده القايي (ICP) خوانده شد. همچنين، براي ارزيابي قابليت گياهان مورد بررسي در پايش و پالايش فلزات سنگين فاكتورهاي تغليظ ‏زيستي (BCF)، تجمع‏زيستي (BAF) و انتقال (TF) محاسبه شد. پردازش آماري نتايج نيز با استفاده از نرم‏افزار آماري SPSS انجام يافت. نتايج نشان داد كه ازمك داراي ميانگين مقادير BAF و TF بزرگ‏تر از يك براي عناصر كبالت و منگنز و ميانگين مقادير BCF بزرگ‏تر از يك و TF كوچك‏تر از يك براي عنصر كروم بود. از طرفي، بومادران داراي ميانگين مقادير BAF و TF بزرگ‏تر از يك براي عنصر منگنز و ميانگين مقادير BCF بزرگ‏تر از يك و TF كوچك‏تر از يك براي عناصر كبالت و كروم بود. با استناد به ميانگين محتوي عناصر در بافت‎هاي گياهي و همچنين ميانگين مقادير محاسبه شده BAF، BCF و TF عناصر مي‌توان از ازمك و بومادران به‌عنوان گونه‏‏‏‏‏‏‏‏هاي بومي كارآمد براي پايش و پالايش فلزات سنگين از خاك و هوا در مناطق آلوده استفاده كرد.