تحليل خودكار توسعه‌‌يافتگي استان‌‌هاي ايران و روند آن با تهيه نرم‌افزار در محيط اكسل

در پژوهش حاضر براي انتخاب شاخص‌‌هاي توسعه‌‌يافتگي، روش دلفي در سه مرحله اجرا و در مرحله سوم با اجماع نظر متخصصين 43 شاخص توسعه‌‌يافتگي انتخاب و با روش تحليل سلسله مراتبي وزن‌‌دهي شد. براي رتبه‌‌بندي توسعه‌‌يافتگي استان‌‌هاي ايران نرم‌‌افزاري در محيط اكسل برنامه‌‌نويسي شد كه با روش تاپسيس استان‌‌ها را رتبه‌‌بندي مي‌‌كند. براي رتبه‌‌بندي استان‌‌ها، مي‌‌بايد وزن و ايده‌‌آل شاخص‌‌ها و داده‌‌هاي هر يك از استان‌‌ها را در قسمت پايگاه ‌‌داده وارد و نرم‌‌افزار تمام مراحل تاپسيس را براي محاسبه فاصله از راه‌حل ايده‌‌آل مثبت و منفي، نزديكي نسبي به راه‌‌حل ايده‌‌آل و درنهايت رتبه‌‌بندي استان‌‌ها را به‌صورت خودكار انجام مي‌دهد و نمودار، جدول‌‌ و نقشه توسعه‌‌يافتگي استان‌‌ها را تهيه مي‌كند. با ارتقاي روش تاپسيس از حالت دستي به نرم‌‌افزاري، رتبه‌بندي در مدت‌زمان كمتر انجام و نمايش نتايج رتبه‌بندي توسط جدول‌‌ها، نمودارها و فرم گزارش‌‌دهي درك آن را براي برنامه‌‌ريزان تسهيل مي‌نمايد. از ويژگي‌‌هاي اين برنامه كاربرپسند بودن، قابليت تكرار بر اساس وزن‌هاي متفاوت، حجم بسيار ناچيز و امكان تعيين عوامل ارتقا‌‌دهنده و تقليل‌‌دهنده توسعه‌‌يافتگي يك استان است. در اين تحقيق بر اساس اطلاعات سالنامه آماري 1394 رتبه‌‌بندي توسعه‌‌يافتگي استان‌‌هاي كشور انجام شد كه در اجراي اول و با وزن‌هاي به‌دست ‌آمده، استان‌‌هاي مركزي، يزد و گيلان رتبه‌هاي اول تا سوم و استان‌هاي خراسان شمالي، قم و چهارمحال و بختياري به ترتيب سه رتبه آخر را كسب كردند. قطعاً با تغيير وزن‌ها و تكرار فرايند مي‌توان نوعي حساسيت‌سنجي را انجام و نشان داد كدام استان‌(ها) با هرگونه تغييري در وزن باز همچنان موقعيت نسبي خود را حفظ مي‌كنند.