كنش هاي گفتاري داستان حضرت يوسف(ع) در قرآن كريم (بر اساس نظريه جان سرل)

با عنايت به اينكه كاربست نظريه‌هاي جديد زبان‌شناسي در تحليل متون ديني، افق‌هاي جديدي را در برابر پژوهشگران هر دو حوزه قرار مي‌دهد، پژوهش حاضر با رويكردي توصيفي- تحليلي، بر اساس نظريه جان سرل، كنش‌هاي گفتاري را در داستان حضرت يوسف(ع)، مورد بررسي و تحليل قرار داده است. نتايج، نشان از آن دارد كه نظريه مذكور مي‌تواند لايه-هاي عميق‌تري از آيات قرآن كريم را آشكار سازد و از گزاره‌ها و اسلوب‌هاي شايع در قرآن با توجّه به سياق و بافت آيات، معاني متعدّدي را برداشت كرد. از ميان كنش‌هاي پنجگانه سرل، كنش‌هاي اظهاري و ترغيبي از بسامد بالاتري برخوردارند. علّت اين بسامد بالا كه بيشتر به صورت كاربرد غيرمستقيم و استفاده از معاني ثانوي استفهام، امر و نهي و نيز استفاده از جملات خبري به جاي انشائي جلوه‌گري كرده است، نشان دادن عنايت ويژه خداوند متعال به بندگان مخلص خود، ترغيب و تشويق مخاطب به تفكّر عميق در دين با عبرت گرفتن از حوادث اين داستان و درك عقلايي داشتن از مسائل مختلف است. از نكات قابل توجّه در كنش‌هاي تعهّدي، عاطفي و اعلامي مي‌توان به توكّل و اعتماد به خدا، پايبندي به اخلاق و پاكدامني، بيان حالات روحي و عاطفي شخصيّت‌هاي داستان و ابراز همدردي با آنان، اعلام وحدانيت خداوند و بيزاري از مشركان اشاره نمود كه فضايي كاملاً معنوي را در داستان مذكور ايجاد كرده است.