سنجه‌هاي درستي‌آزمايي احتمالات تفسيري در روش تفسير قرآن با قرآن بر اساس اصول‌تحليل گفتمان

بررسي تفاسير با روش قرآن با قرآن، نشان مي‌دهد مفسران در گزينش آيات مفسِر، متفاوت عمل كرده‌اند و هنگام تعارض احتمالات تفسيري، به دليل فقدان سنجه‌ها و معيارهاي اعتبار، گاه دچار لغزش يا برداشت‌هاي تفسيري متفاوتي شده‌اند. اين پژوهش، با روش توصيفيتحليلي، اصول تحليل گفتمان را با اصول و قواعد تفسير قرآن، تلفيق و تطبيق نموده و برخي از ملاك‌هاي صحت‌وسقم را شناسايي و معيارهايي را براي ارزيابي روش تفسير قرآن با قرآن، توصيه كرده است. با تجميع آيات، روشن مي‌شود سنجه اعتبار آيات مفسِّر و معناي ترجيحي واژه هم‌خانواده معنايي، گاهي به دليل شواهد تاريخي در متن است نه صرف شباهت سياق لفظي. سنجه‌هاي درستي آزمايي احتمالات تفسيري، با تلفيق اصول معناشناسي متن و قواعد فهم قرآن، با توجه به بافت كلامي متن (سياق لفظي) و نگرش سيستمي مفسّر به متن قرآن به دست مي‌آيد. مهم‌ترين سنجه‌ها بر اساس اصول تحليل گفتمان متن عبارتند از: سياق كلامي، توجه به معناي پايه، عرف و نظام معنايي واژگان قرآني، توجه به هم‌خانواده‌هاي معنايي، توجه به معناشناسي تاريخي اصطلاحات رايج زمان نزول و كاربرد آن در بافت جمله.