تحليل راهبردي بازآفريني ساختاري-كاركردي بازارهاي سنتي در شهرهاي ايران مطالعه موردي: سراهاي بازار تاريخي شهر زنجان

يكي از مبادي هويتي و تاريخي- فرهنگي شهرهاي ايراني بازار و عناصر تشكيل‏دهنده‌ آن است. اين در حالي است كه امروزه بازارهاي سنتي نتوانسته پاسخ‏گوي نيازهاي شهروندان باشد و شكل‏گيري فضاهاي تجاري جديد به‏واسطه‌ الزامات شرايط زندگي مدرن به افول ساختاري-كاركردي بازار و عناصر وابسته به آن از جمله سراها منجر شده است. لذا بخش‏هايي از فضاهاي بازار از جمله سراها، كه با نيازهاي امروز مردم انطباق نداشت، از رونق افتاده و به حاشيه رانده شده است.مقاله‌ حاضر با روش توصيفي- تحليلي به دنبال بررسي و تطبيق راهبردي ساختار و كاركرد سراهاي بازار تاريخي زنجان بر اساس نيازهاي فعلي جامعه‌ شهري است. گردآوري داده ‏ها با مطالعات ميداني و كتابخانه ‏اي انجام شد. براي تحليل داده‏ها از آزمون تك‏نمونه‏اي T و رويكرد تحليل اثرات متقابل تعاملي با كمك نرم‏ افزارهاي SPSS و Scenario Wizard استفاده شد.يافته ‏هاي تحقيق نشان داد در بين سراهاي بازار، سراي ملك نسبت به ديگر سراها وضعيت بهتري براي احيا و بازآفريني دارد. همچنين، مهم‏ترين راهبرد براي بازآفريني و احياي ساختاري- كاركردي سراهاي بازار زنجان به‏ منظور مرمت و بازآفريني معماري و طراحي سراها بايد مبتني بر مؤلفه ‏هاي «نماي بيروني (طراحي و معماري نماي بيروني سرا)، تناسب (تناسب كاربري حجره ‏هاي سرا با كاركرد بازار و سرا)، كيفيت روشنايي سرا، و حس تعلق مكاني باشد. بنابراين، به ‏ منظور بازآفريني سراها، افزايش و توسعه‌ كاربري‏ هاي مختلط، ايجاد تنوع و گوناگوني، و تقويت و گسترش لبه‏ هاي فعال ضروري است.