تحليل ويژگي‌ها و سايه‌اندازي ايوان‌هاي خانه‌هاي قاجاري شهر يزد

ايوان شاخص‌ترين عنصر معماري خانه‌هاي يزد است. خانه‌هاي قاجاري شهر يزد بيشترين نمونه‌هاي خانه‌هاي قاجاري داراي ايوان جنوبي را در مقايسه با ديگر شهرهاي ايران واقع در اقليم گرم و خشك دارا هستند. هدف پژوهش، بررسي ويژگي‌هاي مختلف ايوان و بيان چگونگي سايه‌اندازي آن در خانه‌هاي قاجاري شهر يزد است. پژوهش درصدد پاسخ‌گويي به سوال‌هاي ذيل است: ويژگي‌هاي ايوان در معماري ابنيه‌ي مسكوني يزد در دوره‌ي قاجار چيست؟ - ايوان‌ها در معماري ابنيه‌ي مسكوني يزد در دوره قاجار تحت تأثير چه عواملي شكل مي‌گرفتند؟ - نقش‌ اقليمي (سايه‌اندازي) ايوان در معماري ابنيه‌ي مسكوني يزد در دوره‌ي قاجار چيست؟ يكي از راهكارهاي اقليمي براي نيل به آسايش حرارتي در شهرهاي اقليم گرم و خشك مانند يزد، استفاده از سايه و كاهش تأثير تابش خورشيد بود. با توجه به شرايط اقليمي و جهت شكل‌گيري شهر تاريخي يزد، از عنصر ايوان به منظور ايجاد سايه و آسايش حرارتي استفاده مي‌كردند. در نتيجه ايوان‌ها در خانه‌هاي قاجاري يزد به ترتيب تعدد در سمت جنوب‌غربي، جنوب‌شرقي و جنوبي قرار مي‌گرفت. اين در حاليست كه قرارگيري ايوان در ضلع جنوب، بالاترين كارايي و بيشترين سايه‌اندازي در انقلاب تابستاني را دارد و به نظر مي‌رسد دلايل ديگري در شكل‌گيري خانه‌هاي يزد مؤثر بوده كه نسبت به سايه‌اندازي ارجحيت داشته است.