الگوي روش‌شناسي مسئله‌محور در انديشۀ شهيد مطهري

هدف: يكي از راههاي زنده نگه داشتن روش‌شناسي در جامعه، بررسي آرا، انديشه‌ها و روشهاي انديشمندان و استخراج الگوي انديشه‌ورزي و روش‌شناسي آنهاست. آيت‌الله شهيد علامه مرتضي مطهري، ژرف‌انديش و متفكري است كه بررسي انديشه‌اش مي‌تواند افقهاي نويني در امر پژوهش، روش‌شناسي و مسئله‌شناسي بگشايد. روش‌شناسي شهيد مطهري آميزه‌اي از مباني اسلامي، تدبّر نوين در مشكلات جامعه اسلامي و ابتكارات فكري و توانايي‌هاي ذهني بود. لذا هدف از انجام پژوهش حاضر، دستيابي به ويژگي‌هاي روش‌شناسي استاد مطهري در پژوهش مسئله‌محور بود. روش: روش مورد استفاده در اين پژوهش از نوع كتابخانه‌اي بود. يافته‌ها: يافته‌هاي اين اين پژوهش در قالب الگويي شامل بسترسازهاي فردي: هدفمندي، عشق به علم و تفكر، خودآگاهي، هجرت فكري و حقيقت‌جويي؛ بسترسازهاي تاريخي- اجتماعي: كشف ريشه‌هاي تاريخي در تحقيق، بررسي عملكردهاي فلسفي حكماي مسلمان، نقد فيلسوفان مسلمان، عمق‌نگري تاريخي و نقد عالمانۀ انديشه‌ها؛ و پيشرانهاي روشي: دستيابي به نيازها، روشمندي، قاعدة اهم فالاهم، تيزبيني، آينده‌نگري، عمق‌يابي، مسئله‌محوري فعالانه، نوآوري و پرهيز از مطلق‌گرايي ارائه شد. نتيجه‌گيري: شهيد مطهري در مسئله‌شناسي و مسئله‌يابي از زمان علمي خويش جلوتر بود؛ ذهن و چشم مسئله‌ياب داشت؛ تحقيقاتش بر حسب نياز بود؛ خالق يك نظام واحد فكري بود و در تحقيق مسئله‌محور، ضابطه و قاعده‌مندي را رعايت مي‌كرد.