نظريۀ اسلامي پيشرفت معنوي بر اساس مباني انسان‌‌شناختي علامه طباطبايي

هدف: نظريات در باب پيشرفت، به ويژه در بعد معنوي، شامل اصول و مباني ارزشي در حوزۀ مناسبات انساني و متأثر از مباني انسان‌شناختي به عنوان عامل و هدف معنويت است. بنابر اين، هويت و عقلانيت تعريف‌شده براي انسان، بر مباني نظريۀ پيشرفت معنويت تأثيرگذار است و هرگونه نظريه‌پردازي و الگوي اثباتي در اين زمينه، مبتني بر حوزه‌هاي ارتباطي انسان و همچنين شناخت نظام علّي و معلولي حاكم بر اين مناسبات است. بر اين اساس، هدف از انجام اين پژوهش، كشف نظريۀ اسلامي پيشرفت فرهنگي در بعد معنويت بر اساس مباني انسان‌شناختي علامه طباطبايي بود. روش: پژوهش حاضر با استفاده از روش حكمي- اجتهادي، به دنبال كشف نظريۀ اسلامي پيشرفت معنوي بود كه همان تبيين علّي روابط ميان مباني انسان‌شناختي و اصول بايسته نظام معنوي است و مبتني بر داده‌هاي كتابخانه‏اي و به شيوۀ توصيفي- تحليلي انجام شد. يافته‌ها: مباني انسان‌شناختي اسلامي با بيان نظريۀ فطرت و عقلانيت اسلامي و نگاه تشكيكي به مراتب وجودي انسان و اصل ذوابعاد بودن و اثبات حركت جوهري و نيز اصل اجتماعي بودن انسان، ضرورت وجود معنويت در زندگي فردي و اجتماعي و ابتناي آن بر فطرت و لزوم تحقق عقلاني و وحياني معنويت و در نهايت، ضرورت ايجاد جامعۀ معنوي را اثبات مي‌كند. نتيجه‌گيري: ابتناي نظريۀ پيشرفت معنويت بر مباني انسان‌شناختي علامه، اين نظريه را به صورت همه‌جانبه و در تمام ابعاد مورد نياز زندگي انسان تدوين مي‌كند و با ايجاد زمينه براي حيات طيبه و گواراي انساني، موجبات تعالي و تقرّب الهي و سعادت دنيوي و اخروي او را فراهم مي‌كند.