بررسي تفسيري كم‌كاري در قرآن كريم با تكيه بر توسعه معنايي «تطفيف» و «بخس»

كم‌كاري از معضلات اجتماعي است كه هر چند با اين عنوان در آيات قرآن مجيد مطرح نشده است، اما با سازوكارهاي مختلف مي‌توان احكام و معارف مرتبط با آن را از قرآن كريم استخراج نمود. قرآن كريم با طرح واژگاني نظير: «تطفيف»، «بخس»، «كيل» و «وزن» به معضل كم‌فروشي تصريح كرده و عواقب شوم آن را در آيات مختلفي بيان نموده است. در مقاله حاضر با رويكردي به معناشناسي واژگان مزبور و توجه به مباحثي نظير: «تنقيح مناط»، «الغاي خصوصيت» و «مستقلات عقليه» توسعه‌اي در معناي تطفيف و بخس مطرح شده است. تعميم مزبور به كمك دسته‌بندي آيات قرآن كريم، در چهار دسته: آيات تصريح‌كننده به‌عنوان تطفيف و بخس؛ آيات ناظر به قوانين سنجش؛ آيات آمره به احسان و درستكاري و آيات عام و فراگير، مدلل گشته است. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه به لحاظ لغوي تطفيف و بخس اختصاصي به كم‌فروشي نداشته و كم‌كاري نيز مي‌تواند ذيل عناوين مزبور درج گردد.