بررسي مضامين مشترك ديوان غربي – شرقي گوته و آثار سعدي

يكي از شكل‌هاي ادبيات تطبيقي، مقايسۀ متن يا متوني از دو سخنور است تا اشتراكات آن‌ها مشخص شود. گوته اديب نام‌دار آلماني در ديوان غربي- شرقي خويش مضمون‌هاي مشترك فراواني با سعدي دارد. او علاوه بر تأثيرپذيري فراوان از حافظ، از سعدي شاعر و نويسندۀ بزرگ ادب فارسي نيز بسيار تأثير پذيرفته است. زيرا از چند قرن پيش از زمان گوته يا نزديك به زمان او آثاري از ادبيات فارسي و به‌ويژه سعدي به زبان‌هاي فرنگي ترجمه و باعث آشنايي اديبان مغرب زمين با آنان شده بود. اين مقاله پس از بررسي نحوۀ آشنايي گوته با آثار سعدي و دلايل تأثيرپذيري گوته از وي، به روش توصيفي- تحليلي  شواهد چشم‌گيري از مضامين مشترك بين سعدي و گوته را بررسي و تأثيرپذيري گوته را از سعدي يا قرابت انديشه‌هاي آن دو را از دفترهاي شعري ديوان غربي-شرقي نشان داده است. اين اشتراكات و تأثرات در مضمون، فكر و نوع انديشه دربارۀ بسياري از پديده‌هاست؛ از جمله: ستايش خداوند و اشاره به عدل و تسلط او بر شرق و غرب، آزادي عقيده، دست‌گيري درماندگان، ناتواني عاشق در كتمان عشق، كوتاهي و زودگذري عمر، غنيمت شمردن فرصت كوتاه عمر، نخوردن غم جهان و سپري كردن دنيا با خوش‌دلي و بي‌اعتنايي به حسد ديگران، خاموشي زبان، تربيت ناپذيري نااهلان.