شگردهاي طنزپردازي در آثار عبيد زاكاني و كاركردهاي ارتباطاتي آن براساس نظريۀ رهايي و تئوري بازي‌ها

داده‌هاي پژوهش، 62 متن از «كليات عبيد زاكاني»ست، كه با روش توصيفي - تحليلي (كتابخانه‌اي)، و بر پايۀ نمونه‌گيري غيراتفاقي به دست آمده، و تحليل شده‌‌است.پس از تبيين ويژگي‌هاي ارتباطاتي و رسانه‌اي شگردهاي طنز، اين شگردها از منظر نظريه‌هاي رهايي، تسكين‌بخشي و بازي‌ها بررسي و بازتعريف شدند. نتايج به‌دست‌آمده از اين پژوهش آن است كه كاركرد رهايي و تسكين‌بخشي طنز (نظريۀ رهايي)، نوعي بازي با مخاطب است و كاركردي اثرگذار و درمان‌گر درعين آگاهي‌بخشي براي روان جمعي يك جامعه دارد؛ هم‌چنين سواي قضاوت منفي عام درمورد مفهوم «سوپاپ اطمينان»، طنز و شوخي با كاركرد رهايي و تسكين‌بخشي، مي‌تواند با تأثير در روان جمعي، و قابليت گذار از زمان و مكان، هم‌چنين به‌روز شدن شگردها و تكنيك‌هاي طنزپردازي در قالب‌هاي نو، از آسيب‌هاي جدي به جامعه چه روحي، چه فيزيكي جلوگيري كند، و روحية آرام‌تر و مطمئن‌تر به مخاطب خود ارزاني كند. بدين منظور، شگردهاي: ايهام، نعل وارونه زدن/ اما، جعليات، استدلال ناموجه و حسن تعليل، واژه‌سازيِ مضحك، حاضرجوابي و لطيفه‌گويي، شخصيت‌سازيِ خيالي، تيپ‌سازي، آيروني، و از بازي‌هاي زباني: جناس، تكرار و واج‌آرايي بررسي شد و پس از تحليل در 62 دادۀ پژوهش، 6 متن امكان سوپاپ اطمينان بودن را داشت.