نقش عدالت در تحقق همگرايي جهان اسلام

«عدالت» و «همگرايي» دو مقوله ارزشمند سياسي- اجتماعي‌اند كه ملازمه ميان آن‌ها به صورت علّي- معلولي، مفروض است. «همگرايي» به مثابه ضرورتي كه حامل ارزندگي‌هاي اجتماعي بوده و عامل اصلي جامعه پيشرو در مسير رشد و پيشرفت به شمار مي‌آيد، حاصل «عدالت» است. ايده اصلي اين نوشتار آن است كه «عدالت» غايت گرا در ايجاد «همگرايي» جهان اسلام نقش موثري ايفا مي‌نمايد و بالعكس، عدالت طبيعت‌گرا نه تنها ظرفيت لازم جهت ايجاد و گسترش همگرائي ندارد بلكه بالعكس در برخي موارد عامل واگرائي جوامع بويژه اسلامي به شمار مي‌آيد. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد: عدالت حقيقي كه معطوف به مبدأ و معاد بوده و مورد تأييد قرآن است نه با اجبار به همگرايي وناديده انگاري تفاوت‌ها كه با تكيه بر مشتركات و به روش كثرت‌گرايي عدالت‌طلبانه مي‌تواند (جمله ناقص) و بلكه بايد در نقش مبنا و علّت همگرايي قرار گيرد تا تمدّن ديني بر قرار و از هدر رفت نيروها، استعدادها، منابع و امكانات جلوگيري شود.