نوع و نحوۀ مصرف موقوفات روحانيون و تجار ساري در دورۀ قاجار

هدف: بررسي تأثير وابستگي طبقاتي بر نوع و نحوۀ مصرف موقوفات ساري در دورۀ قاجار.روش/ رويكرد پژوهش: توصيفي-تحليلي برمبناي اسناد ادارۀ اوقاف ساري و منابع اوليه.يافته‌ها و نتيجه‌گيري: بررسي محتواي اسناد وقف‌نامه‌هاي روحانيون و تجار ساري در دورۀ قاجار نشانگر آن است كه نوع موقوفات روحانيون و تجار، عمدتاً از جنس زمين، خانه، دكان و كاروان‌سرا است كه وقف زمين در بين روحانيون و وقف دكان در بين تجار بيشتر رواج داشته‌است. نحوۀ مصرف موقوفات اين دو طبقه به‌ترتيب فراواني عبارت‌اند از: تعزيهداري سيدالشهداء؛ اطعام عزاداران سيدالشهداء؛ اطعام و افطار روزه‌داران؛ تعمير و نگهداري مساجد و مدارس؛ صدقات و اعانات به فقرا و مساكين و ابن‌السبيل. تحولات سياسي و اجتماعي اين دوره سبب نشد تا نوع مصارف موقوفات روحانيون و تجار تغيير كند. بيشترين وقف‌هاي اين دو طبقۀ اجتماعي در دوران حكومت ناصرالدين‌شاه ثبت شده‌است. ازلحاظ زمان هم بيشترين وقف‌هاي روحانيون و تجار، در ماه‌هاي قمريِ محرم و رجب ثبت شده‌اند. توليت موقوفات اين دو طبقه برعهدۀ خود واقفان، فرزندان واقفان و يا علماي منطقه قرار مي‌گرفت كه بيانگر نوعي نظام مديريت خانوادگي و مديريت علمايي در مديريت موقوفات است.