شناسايي عوامل تأثيرگذار بر پژمردگي فضاهاي شهري (نمونۀ موردي: كلان‌شهر تبريز)

در دهه‌هاي اخير، فضاهاي شهري به دلايل مختلفي همچون كاهش نرخ اقتصادي توسعه، تغييرات جمعيتي، تعديل ساختار صنعتي و اُفت بازار املاك و مستغلات تحت فشار بوده‌اند و بحث زوال و پژمردگي شهري گسترش يافته و به يك پديدۀ جهاني تبديل شده است؛ ازاين‌رو، شناسايي عوامل تأثيرگذار بر گسترش پژمردگي شهري و برنامه‌ريزي استراتژيك به‌منظور مواجهه با گسترش اين پديده و تحقق توسعۀ پايدار ضرورتي اجتناب‌ناپذير است. در اين راستا، هدف از تحقيق حاضر شناسايي عوامل تأثيرگذار بر پژمردگي فضاهاي شهري در كلان‌شهر تبريز است. روش تحقيق تركيبي از رويكردهاي كمّي-كيفي و با هدف كاربردي و ماهيت توصيفي-تحليلي بوده و در راستاي تجزيه‌و‌تحليل داده‌ها از معادلات ساختاري مبتني‌بر واريانس با روش حداقل مربعات جزئي Smart-pls استفاده شده است. جامعۀ آماري تحقيق نيز شامل كارشناسان، مديران و مسئولان شهري و نخبگان دانشگاهي بوده (حدود 1400 نفر) و حجم نمونه با استفاده از قواعد خاص روش حداقل مربعات جزئي و مدل اصلاح‌شدۀ كوكران 344 نفر تعيين شده است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه بيشترين اثرگذاري در راستاي شكل‌گيري پژمردگي شهري در كلان‌شهر تبريز مربوط به متغيرهاي نظام مديريتي تكنوكرات‌گرا و سوق‌يافتن منابع و امكانات به سمت دهك‌هاي پردرآمد جامعه، عدم‌تفكيك مداخلات در انواع بافت‌هاي شهري (جديد، قديمي، فرسوده و غيررسمي)، فرسودگي بافت و قديمي‌بودن تجهيزات و تحول در مراكز اقتصادي به‌ترتيب با امتياز 0.791، 0.744، 0.728 و 0.639 بوده است. همچنين نتايج حاكي از آن است كه تحولاتي همچون جابه‌جايي‌هاي جمعيتي و تغيير مراكز اقتصادي در دهه‌هاي اخير موجب شكل‌گيري عدم‌تعادل‌هاي فضايي در ابعاد مختلف و پژمردگي برخي از فضاهاي شهر شده است.