برآورد غيرمستقيم شيوع دمانس و تغييرات جغرافيايي آن با استفاده از نسخ دارويي در ايران

مقدمه و اهداف: دمانس يك بيماري مزمن سيستم عصبي مركزي است كه بار مالي و اجتماعي زيادي بر سيستم خدمات بهداشتي-درماني وارد مي‌كند. آگاهي از شيوع بيماري دمانس براي برنامه‌ريزي بهداشتي و اطمينان از اين كه خدمات كافي براي افراد مبتلا به اين بيماري وجود دارد يا خير ضروري است. با توجه به اين كه شيوع و تغييرات جغرافيايي اين بيماري در ايران به خوبي شناخته نشده است. هدف مطالعه حاضر برآورد شيوع و تعيين توزيع جغرافيايي اين بيماري در ايران مي‌باشد. روش كار: در اين مطالعه شيوع دمانس در هر استان به صورت غير مستقيم، و با استفاد از بسامد داروهاي تخصصي تجويز شده در طول يكسال با هر دو نام تجاري و ژنريك برآورد شد. سپس از نقشه‌هاي طيف رنگ براي نمايش تغييرات جغرافيايي دمانس در سطح استاني استفاده گرديد. در نهايت، از آزمون‌هاي جغرافيايي Moran I  و  Getis-Ord Gi (Gi) به ترتيب براي بررسي خود همبستگي فضايي و تغييرپذيري جغرافيايي شيوع دمانس در سطح معني‌داري 0/05 استفاده شد. يافته‌ها: در مطالعه حاضر ميزان شيوع كلي دمانس در جمعيت عمومي و جمعيت بالاي 60 سال در ايران به ترتيب برابر با 49/6 و 508/9 در 100000 نفر بود. در جمعيت عمومي پائين‌ترين ميزان شيوع دمانس در استان هرمزگان  (9/4 در 100000 نفر) و بالاترين ميزان شيوع آن در استان آذربايجان شرقي  (96/4 در 100000 نفر) مشاهده شد. در جمعيت بالاي 60 سال نيز پائين‌ترين ميزان شيوع در استان هرمزگان (141/5 در 100000 نفر) و بالاترين ميزان شيوع در استان آذربايجان‌شرقي (862/5 در 100000 نفر) مشاهده شد. براساس آزمون‌هاي Moran I و Getis-Ord Gi (Gi) خودهمبستگي فضايي و تغييرپذيري جغرافيايي شيوع دمانس معني‌دار نبود. نتيجه‌گيري: شيوع بيماري دمانس در جمعيت بالاي 60 سال ايران نسبت به كشورهاي غربي پائين‌تر است، اما شيوع اين بيماري كم و بيش با ميزان شيوع دمانس در كشورهاي در حال توسعه قابل مقايسه هست. اگر چه بايد توجه داشته باشيم كه در بعضي از استان‌هاي برخوردار ايران شيوع دمانس بالا و شبيه كشورهاي توسعه يافته مي‌باشد.