بررسي تمركزگرايي مذهبي مبتني بر نيكو اعتقادي و بازخورد آن در مدارس نظاميه

مدارس نظاميه در روند تحولات فكري و ديني عصر سلجوقي نقش بسزايي ايفا كردند و ضرورت دارد برخي كاركردهاي مغفول اين نهاد مورد بررسي قرار گيرد؛ سياست ديني خواجه نظام‌الملك، ‌باني مدارس، بر تمركززايي مذهبي اهل‌سنت استوار بود. او به منظور مشروعيت‌بخشي به سلاجقه و تحكيم وحدت ديني اهل‌سنت در برابر جريانات رقيب، منش مذهبي خاصي را بر اساس آموزه‌هاي شافعي-اشعري در پيش گرفت و تحت الگوي “نيكو‌اعتقاد“ به تبيين معيارهاي آن پرداخت و به صورت منسجم در قالب فعاليت آموزشي- تبليغي آن را در نظاميهها اجرا كرد.اين پژوهش به شيوه توصيفي- تحليلي با بررسي شرايط دوره وزارت خواجه به بيان مولفه‌هاي اين الگو و اهداف آن كه به ترسيم خط‌مشي سياسي مبتني بر ديانت و در عرصه ديني به ايجاد توازن ميان نحله‌هاي سني و تفكيك انديشه‌هاي ديني در قالب سنت‌گرا و بدعت‌گذار انجاميد، ميپردازد. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد خواجه با اين الگو در زمينه‌ ديني، تقويت اصول و وحدت اهل‌سنت در برابر تبليغات ديني جريانات مخالف را فراهم آورد و در زمينه سياسي عملكرد و بقاي سلجوقيان را با معيارهاي نيكو‌اعتقادي مشروعيت بخشيد و براي نهادينه كردن سازمان‌يافته الگوي نيكواعتقادي آن را در مدارس نظاميه پياده‌سازي كرد.