شنا كردن خلاف جهت آب: گروش مسلمانان به مسيحيت در دوران متقدم اسلامي

اين مقاله با استفاده از انبوهي از منابع سيره به زبان‌هاي عربي، ارمني، گرجي، يوناني و لاتين به تغيير دين از اسلام به مسيحيت مي‌پردازد و مي‌كوشد كه با بررسي زندگي شهيدان مسيحي نشان دهد كه چرا مسلمانان در يك ـ دو قرن نخست پس از دورۀ فتوحات به اين انتقال غافلگيركننده از «مسجد به كليسا» تن دادند. بسياري از مطالعات دربارۀ گروش به اسلام بيشتر به مباحث الاهياتي توجه داشته‌اند و مي‌خواسته‌اند نشان دهند كه چرا در اواخر جنگ‌هاي صليبي شمار بسياري از مردم خاورميانه به مسيحيت گرويدند. اين مقاله، برخلاف آنها، مي‌خواهد نشان دهد چرا اسلامي‌سازي ــ به‌ويژه در دوران بني‌اميه و دوره‌هاي ابتدايي عباسيان ــ در زماني كه مسلمانان اقليتي را در بسياري از مناطق تحت كنترلشان شكل دادند مي‌توانست به شدت تصادفي، حتي متزلزل، باشد.