بررسي تطبيقي مقياسهاي كاربردي در فقه اسلامي

واحدهاي سنجش و مقياسهاي اندازه گيري در شريعت اسلام و فرهنگ اسلامي جايگاه ويژه اي دارد و استفاده از آن علاوه بر شئون مختلف اقتصادي و تجارت و معاملات و كسب و كار، در ابواب مختلف فقه از جمله در باب طهارت و كُرّ، خمس و زكات، ديات، جزيه، خراج و... كاملاً مشهود است. هرچند اعراب در مورد كيل و اندازه گيري نظام مخصوصي نداشتند، ولي با ظهور اسلام پيامبر اكرم(ص) با صدور فرماني كه به منزله يك قانون كلي و قاعده عام و در واقع نخستين قانون در اين باره بود، نظام جديدي را تثبيت كرد. ايشان فرمودند: «الميزان – ميزان مكه و المكيال مكيال مدينه». اين قانون با همه گسترش اسلام در بلاد مفتوحه تغيير نيافته و واحدهاي وزني در ساير بلاد با آن مقايسه و مقارنه مي شد. آنچه در اوزان اسلامي در معاملات و داد و ستد يك امتياز به شمار مي رود آن است كه علي رغم عدم ثبات نظام واحد در يك واحد وزن مثلاً درهم در نظامهاي مختلف و بلاد و قبايل گوناگون اوزان در شريعت اسلامي ثابت و تغييري در آن رخ نداده است؛ چنان كه رطل نيز در شريعت اسلامي واحدي داراي مقدار ثابتي است كه در طول چهارده قرن تغيير نكرده است، ذراع از مقياسات و صاع از اندازه ها نيز اين چنين بوده اند. در اين مقاله به دسته بندي و بيان ملاك و ضابطه براي مقياسها و كاربرد آنها در فقه مذاهب اسلامي پرداخته شده است.