آناليز متريك و شيميايي سفال‌هاي مجموعۀ قيطريه به‌منظور بررسي و مطالعۀ استانداردسازي و سازمان توليد

سفال خاكستري و فرهنگ وابسته به آن در هزارۀ دوم پيش‌ازميلاد، همواره از موضوعات بحث‌برانگيز در باستان‌شناسي ايران بوده است. عدم شناخت لايه‌هاي استقراري وابسته به گورستان‌‌هاي اين دوره و محدوديت در دستيابي به مدارك و شواهد سكونت، امكان پژوهش در زمينۀ اقتصادي اجتماعي جوامع وابسته به اين گورستان‌ها را محدود كرده است؛ از ‌اين‌رو، مطالعۀ مواد فرهنگي به‌دست‌آمده از گورها (به‌ويژه سفال) و تحليل سازمان توليد و موضوعات وابسته به آن و هم‌چنين استفاده از ابزار باستان‌سنجي مي‌تواند دريچه‌‌اي جديد در پژوهش‌هاي اين دوره بگشايد. بنابر همين ضرورت و ديدگاه مجموعه سفال‌هاي قيطريه كه بالغ‌بر 78% از آن خاكستري هستند، براي مطالعه و تحليل استانداردسازي و سازمان توليد مورد آناليز متريك و شيميايي (XRF) قرار گرفتند. نتايج حاصل از اين تحليل‌ها يكسان‌سازي فرم ظروف، ارتباط نقوش با فرم، رعايت اندازه‌ها، تنوع استفاده از مواد خام و مراحل آماده‌سازي مواد را مشخص كرد كه اين ويژگي‌ها به متمركز بودن و استانداردسازي توليد سفال دلالت مي‌كند. با توجه به شاخص‌هاي مشهود استانداردسازي در سفال‌هاي قيطريه، شواهد وجود كارگاه يا توليد سازمان‌دهي‌شده و تخصصي در اين مجموعه قابل نتيجه‌گيري است. گفتني است كه سازمان توليد در مجموعۀ قيطريه فراتر از يك توليد خانگي يا انفرادي است و اگر بخواهيم كمي محتاطانه‌تر درخصوص ترسيم سازمان توليد در قيطريه نتيجه‌گيري كنيم، بايد گفت كه توليد سفال در قيطريه در مرحلۀ صنعت خانگي و يا احتمالاً در حد صنعت كارگاهي است.