وحدت به مثابۀ ايده آل فلسفۀ هگل

اين مقاله بر آن است تا وحدت مورد نظر هگل، «وحدتِ اين‌هماني و اين‌نه‌آني» (The Unity of Identity and Difference) يا «وحدتِ ويژگي‌هاي ظاهراً متضاد در يك كلِ منسجمِ واحد» را در راستاي مسألۀ اصلي فلسفۀ هگل يعني غلبه بر دوپاره‌گي‌ها يا ثنويت‌ها، بعنوان راه‌حل و راه‌كار فلسفۀ وي، بررسي و تشريح ‌كند. هدف و غايت فلسفه هگل، وحدت (Einheit/Unity)، ايده‌آل است. به نظر هگل كل فلسفه، چيزي جز مطالعۀ تعريف وحدت و تحقق آن در جامعه نيست؛ از اين‌رو همواره ردپاي جستجوي وحدت در كل نظام فلسفي او و در دوره‌هاي مختلف زندگي فكري‌اش آشكار است؛ از وحدت‌ زيباي هنري در يونان تا وحدت مورد نظرش كه وحدتي عقلي، نظرورزانه، فلسفي، مطلق و با‌واسطه است؛ وحدتي كه بجاي حذف ديگري يا جذب آن، با قبول و به رسميت شناختن ديگري در يك كليت منسجم واحد به حفظ و رفع تكثرات و تفاوت‌ها تلاش مي‌كند. وحدتي كه در آن، تفاوت‌ها و دوگانگي‌ها از بين نمي‌روند؛ بلكه بعنوان مؤلفه‌هاي ضروري و اجتناب‌ناپذير حفظ مي‌شوند؛ وحدتي كه نه حاصل شهودِ بي‌واسطه بلكه محصول و نتيجۀ گذر از مراحل وگذرگاه‌هاي مختلف و يك امر بين‌الاذهاني است. براي هگل، نه اتميسم و فردگرايي‌هاي افراطي در جهان مدرن كه گسيختگي به بار مي‌آورد مطلوب است نه وحدت‌گرايي‌هاي صرفِ عارفانه و انتزاعي كه همه تفاوت‌ها را در ديگ ذوب، محو و نابود مي‌كند، وحدت و كليتي مطلوب هگل است كه در آن همۀ تمايزات و تفاوت‌ها حفظ مي‌شوند.