بررسي الگوي خواب‌بيداري در نوجوانان ناحيه مكران استان سيستان و بلوچستان

زمينه و هدف: خواب يك فرايند پيچيده زيستي است و بي‌خوابي اوليه يكي از شايع‌ترين مشكلات شناخته‌شده بين جوانان محسوب مي‌شود. بنابراين پژوهش حاضر با هدف بررسي الگوي خواب‌بيداري در نوجوانان ناحيه مكران استان سيستان و بلوچستان در سال 1400 انجام شد. روش بررسي: در اين پژوهش توصيفي، 530 نفر از دانش‌آموزان مقطع دبيرستان در منطقه مكران استان سيستان و بلوچستان (3 شهرستان اصلي سراوان، ايرانشهر و چابهار) در سال‌هاي 1398 تا 1400 به‌صورت نمونه‌گيري چندمرحله‌اي انتخاب شدند. براي جمع‌آوري اطلاعات از پرسش‌نامه ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي و پرسش‌نامه صبحگاهي‌شامگاهي، استفاده شد. داده‌ها با آزمون‌هاي تي‌تست مستقل و آنووا بررسي و با نرم‌افزار SPSS نسخه 21 تجزيه‌‌و‌تحليل شدند. يافته‌ها: نتايج نشان داد دانش‌آموزان منطقه مكران سيستان و بلوچستان از‌نظر ريتم شبانه‌روزي معتدل هستند، اما ترجيحات خواب در اين دانش‌آموزان گزارش شده كه بين پسران نسبت به دختران شايع‌تر است. الگوي انتخابي دانش‌آموزان در شهرهاي ايرانشهر، سراوان و چابهار ترجيحات خواب بوده است. ميانگين ترجيحات بيداري، ترجيحات خواب و ترجيحات عملكرد بهينه در دانش‌آموزان ايرانشهر پايين‌تر از دانش‌آموزان شهرستان‌هاي سراوان و چابهار بود. نتيجه‌گيري: بر‌اساس يافته‌هاي پژوهش، الگوي خواب‌بيداري دانش‌آموزان در وضعيت معتدل قرار دارد و كل دانش‌آموزان الگوي ترجيح خواب را بر ديگر الگوها ترجيح داده‌اند؛ بنابراين پيشنهاد مي‌شود ريتم‌هاي شبانه‌روزي در دانش‌آموزان بررسي و اقدامات لازم براي آگاه‌سازي والدين انجام شود و بهتر است از برنامه مدرسه و منزل براي خواب هماهنگ شود.