ارزيابي اثر تغذيه گياه مادري سويا (Glycine max) بر صفات كيفي بذر تحت آزمون پيري تسريع شده

مقدمه: ظرافت ساختاري و فيزيولوژيكي بذر سويا به عنوان يك شاخصه كيفي مهم در زراعت اين گياه شناخته مي‌شود، ولي در عين حال مزمن‌ترين مشكلات كيفيت بذرسويا، كاهش كيفيت بذر طي نگهداري و پيش از كشت مي‌باشد. لذا تأثير برخي عناصر تغذيه‌اي بر پارامترهاي كيفي بذر سويا تحت تنش پيري تسريع شده بررسي شد. مواد و روش‌ها: آزمايش طي دو سال متوالي (1398-1399) در مزارع تحقيقاتي دانشكده كشاورزي و منابع طبيعي دانشگاه لرستان در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي بررسي شد. تيمارهاي تغذيه شامل مصرف نيتروژن و فسفر (به صورت خاك كاربرد) و آهن و موليبدن به صورت محلول پاشي بودند. بذرها در مرحله رسيدگي برداشت شدند و وزن هزاردانه و مقاومت مكانيكي پوسته بررسي شد. پس از اعمال پيري تسريع شده بر بذرها، نشت مواد از بذر اندازه گيري و همچنين آزمون جوانه زني استاندارد روي آنها اعمال شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد كه استفاده از عناصر غذايي بر تمامي صفات مورد مطالعه اثر معنيداري داشت؛ اما اثر سال تنها بر وزن هزار دانه و مقاومت مكانيكي پوسته بذر معني دار بود. بيشترين ميزان صفات مرتبط با كيفيت بذر مربوط به تيمار كامل كودي (N-P-Fe-Mo) بود و پيري تسريع شده تأثير منفي كمتري بر آن‌ها داشت. نتيجه گيري: در بين عناصر، نيتروژن و فسفر بيشترين اثر را بر شاخص‌هاي جوانه زني داشتند و آهن و موليبدن در رتبه‌هاي بعدي قرار گرفتند. بذرهايي كه داراي بنيه قوي بودند و تيمار كودي در آنها اعمال شده بود، كمتر تحت تأثير پيري تسريع شده قرار گرفتند و جوانه زني بهتري داشتند. هر چه بنيه بذر ضعيف‌تر، نسبت به اين تنش حساس‌تر بودند. جنبه‌هاي نوآوري: اثر تغذيه گياه سويا بر صفات كيفيت بذر تحت آزمون پيري تسريع شده بررسي گرديد. اثر عناصر پر مصرف و كم مصرف بر جوانه‌زني و كيفيت بذر سويا بررسي گرديد.