انسان و سياست در فلسفۀ سياسي ابن‏ سينا

هدف از اين پژوهش، مطالعۀ سياست‌انديشي و سياست‌ورزي در انديشۀ ابن‌سينا بوده و تحقيق با استفاده از روش هرمنوتيك ديلتاي انجام شده است. در پژوهش پيشِ‌روي، درصدد بررسي رويكرد بوعلي به سياست و نقش سياسي فرد در ساحت زيست جمعي بوده‌ايم. پيدايش و پرورش سياست در انديشۀ اين فيلسوف با مباحثي مانند تفاوت و تفاضل در آفرينش تا كسب معرفت پيامبرانه و رخ‌نمودن سنت در الهيات و قدبرافراشتن عدالت در شهر آرماني‌اش مرتبط است. روزگار شيخ‌الرئيس در ايران پس‌از اسلام، بامداد برآمدن سياست‌ورزي ايراني، و شاهد تأسيس سلسله‌هاي ايراني و دوري ايرانيان از خلافت است. چنين رخدادي، ناگزيري از انديشيدن به سياست را با خود همراه دارد. تلاش براي بازانديشي و بازخواني نسبت ميان سياست‌ورزي و وحي كه بيش‌از سه سده از عرضه‌شدنش بر انديشۀ ايراني مي‏گذشت، از يك سو و كوشش براي برقراركردن آشتي ميان نقل و عقل يوناني به‌مثابۀ ميراثي دانشي، از سوي ديگر، ايرانيان آن روزگار را به واكاوي و بازسازي داشته‌هاي كهن كشاند. در اين نوشتار، سهم شيخ‌الرئيس در اين خيزش را رصد خواهيم كرد. اين فيلسوف، پيوندي سترگ ميان معرفت، وحي و سياست برقرار كرده و نقش سياسي مردمان را در ارتباط با جهان آسماني و تكليفي زمين و نيز فضيلتي دروني و اخلاقي پي ريخته است كه در شهري پيامبرساخته (در دوران پس‌از حيات پيامبر) به‌مثابۀ سازه‌اي وحي‌مدار استمرار مي‌يابد. در فلسفۀ سياسي ابن‌سينا، انسان ازطريق زندگي‌كردن در شهر مي‏تواند به كمال دست يابد و بي‌گمان، اين رخداد دراِزاي طرح‌ريزي شهر به‌مثابۀ ظرف سياست، و تعيين ويژگي‌هاي زمامدار نيك و شرايط مشاركت مردم تحقق مي‌يابد. سياست، شهر و انسان سياسي، موضوع اصلي مطالعۀ ما در اين مقاله هستند و اين مهم ازطريق واكاوي ريخت‌يابي شهر، سياست‌ورزي شهرياران و نقش سياسي شهروندان صورت گرفته است.