لذت و رنج ازمنظر بوعلي‌سينا و علامه طباطبايي

طبيعت انسان‌ برمبناي كسب لذت‌هاي پايدار و رهايي از هرگونه رنج و درد آفريده شده است؛ چنان‌كه بسياري از خواسته‌هاي او تحت‌الشعاع همين ميل طبيعي قرار مي گيرند. در اين پژوهش كوشيده‌ايم ازميان نظرات فلاسفۀ اسلامي، ديدگاه‌هاي بوعلي‌سينا و علامه طباطبايي دربارۀ لذت و رنج را بسنجيم و با يكديگر تطبيق دهيم؛ لذا پرسش اصلي نوشتار حاضر، اين است كه بوعلي‌سينا و علامه طباطبايي دربارۀ لذت و رنج، چه ديدگاه‌هايي دارند و چه تفاوت‌ها و شباهت‌هايي ميان ديدگاه‌هايشان دربارۀ اين مسئله وجود دارد. در رويكردي توصيفي- تطبيقي به ديدگاه‌هاي اين دو دانشمند، وجوه اشتراك آنان دربارۀ اين مسئله، چنين سامان يافته است كه هردوي آن‌ها لذت و رنج را ازسنخ ادراك دانسته و مهم‌ترين تقسيم‌بندي خود را بر همين پايه بنا نهاده‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند. برخي تفاوت‌هاي موجود ميان ديدگاه‌هاي آنان نيز چنان است كه ازنظر بوعلي‌سينا لذت و رنج، كيفياتي نفساني و عارض بر نفس‌اند و ازنظر علامه طباطبايي، لذت و رنج، اموري وجودي و عين نفس قلمداد مي‌شوند. تفاوت در برخي اقسام، مصاديق و نوع تقابلشان نيز از ديگر اختلافات اين دو متفكر در بحث پيشِ‌روي است.