مقايسه اثربخشي درمان شناختي-رفتاري و ذهن‌آگاهي بر كيفيت خواب و توانايي‌هاي شناختي زنان مبتلا به ‌بي‌خوابي

پژوهش حاضر با هدف مقايسه اثربخشي درمان ‌بي‌خوابي مبتني بر ذهن‌آگاهي و شناختي-رفتاري بر كيفيت خواب و توانايي‌هاي شناختي زنان مبتلا به ‌بي‌خوابي انجام شد. اين پژوهش نيمه‌آزمايشي از نوع پيش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه كنترل و پيگيري سه‌ماهه بود. جامعه آماري پژوهش زنان با اختلال بي‌خوابي بودند كه در سال 1399 به مركز مشاوره يكي از دانشگاه‌هاي تهران مراجعه كرده بودند و از ميان آن‌ها تعداد 63 نفر به روش نمونه‌گيري هدفمند انتخاب و به روش تصادفي در دو گروه آزمايش و يك گروه كنترل (هر گروه 21نفر) جاي داده شدند. هر دو گروه آزمايش به طور جداگانه در طي 8 جلسه، هفته‌اي يك جلسه‌ي 45 تا 60 دقيقه‌اي و به صورت انفرادي، تحت درمان قرار گرفتند. گروه كنترل هيچ مداخله‌اي دريافت نكرد. پرسشنامه‌ كيفيت خواب و توانايي‌هاي شناختي پيش از آغاز درمان، پايان جلسات درمان و 3ماه بعد به صورت انفرادي اجرا شد. داده‌ها با روش تحليل واريانس با اندازه‌گيري مكرر تجزيه و تحليل شد. نتايج نشان داد هر دو درمان ‌بي‌خوابي مبتني بر ذهن‌آگاهي و شناختي-رفتاري بر كيفيت خواب و توانايي‌هاي شناختي زنان مبتلا به ‌بي‌خوابي تأثيرگذار بود. بين دو گروه در اثرگذاري تفاوت معناداري وجود نداشت. همچنين تفاوت بين پس‌آزمون و پيگيري معنادار نبود. نتيجه‌گيري: درمان ‌بي‌خوابي مبتني بر ذهن‌آگاهي و شناختي-رفتاري با كاهش برانگيختگي فيزيولوژيكي و نشخوار فكري، افزايش توجه و تمركز مي‌توانند كيفيت خواب و توانايي‌هاي شناختي را بهبود بخشند. بنابراين كاربرد دو روش درمان براي كاهش مشكلات زنان مبتلا به بي‌خوابي پيشنهاد مي‌شود.