بررسي تصوير فرهنگي - اعتقادي اقوام مختلف در سفرنامه‌ي ابن فضلان

هدف اين تحقيق بررسي و مقايسه‌ي تصاوير فرهنگي اعتقادي اقوام ايراني، ترك، صقالبه و روس در سفرنامه‌ي ابن‌فضلان بوده و عوامل دخيل در نگاه ارزش‌گذارانه‌ي مؤلف را شناسايي خواهد كرد. براي تحقق اين هدف نخست انواع تصاوير فرهنگي اعتقادي اين 4 قوم طبقه‌بندي و توصيف شده است. سپس نگاه ارزش‌گذارانه‌ي ابن فضلان در بيان اين تصاوير تحليل گرديده و در پايان دلايل اين نگرش ارزشي بررسي و شناسايي شد. از رهگذر اين تحليل اين نتيجه حاصل شد كه در تصاوير ارائه شده در موضوعات مختلف نگاه ابن فضلان به ايران و صقالبه اغلب مثبت و گاهي بي‌طرفانه بوده اما درباره‌ي تركان و روس‌ها ديدگاه وي غالباً منفي بوده است. در خصوص عوامل تأثيرگذار بر نگرش ارزشي ابن فضلان نيز اين موارد به دست آمد: هدف سفر، جايگاه مذهبي مؤلف، موقعيت فرهنگي، سياسي و مذهبي كشور خودي، پيشينه‌ي تاريخي و مذهبي اقوام بيگانه، و روابط سياسي و مذهبي با هر كدام از اين اقوام.