تجزيه پايداري عملكرد دانه لاين‌‌هاي موتانت برنج با استفاده از روش‌هاي چندمتغيره و شاخص برتري

اهداف: اين پژوهش براي شناسايي لاين‌‌هاي جهش‌يافته پايدار و پرمحصول برنج انجام شد. مواد و روش‌ها: 14 لاين جهش‌يافته به‌همراه چهار رقم هاشمي، طارم محلي، خزر و گيلانه، در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با چهار تكرار در رشت، چپرسر و استان فارس طي دو سال زراعي 96-1394 ارزيابي شدند. ارزيابي پايداري ژنوتيپ‌ها با شاخص‌هاي تجزيه AMMI و باي‌پلات‌هاي AMMI و GGE انجام شد. يافته‌ها: سهم ژنوتيپ، محيط و برهمكنش ژنوتيپ در محيط 41.48، 31.87 و 24.19 درصد از تنوع كل بود. بيشترين عملكرد دانه در لاين‌‌هاي 5 و 12، به‌ترتيب به ميزان 5684 و 5470 كيلوگرم در هكتار به‌دست آمد. شاخص‌هاي ssiMMASV، ssiSIPC، ssiDist و ssiEV، ‌لاين‌هاي 5، 9 و 12 و شاخص‌هاي ssiASV، ssiZA و ssiWAAS، ‌لاين‌‌هاي 3، 5 و 9 را به‌عنوان برترين ‌لاين‌‌ها شناسايي كردند. باي‌پلات AMMI1 نشان داد كه ‌لاين‌‌هاي 12، 5، 3 و 1 پايدار و با عملكرد بالاتر از ميانگين كل بودند. بر پايه باي‌پلات AMMI2، ‌لاين‌‌هاي 12، 4، 9 و 5 در نزديكي مبدأ باي‌پلات، پايدارترين ‌لاين‌‌ها بودند. نماهاي مختلف GGE باي‌پلات نيز ‌لاين‌‌هاي 12 و 5 را افزون بر داشتن عملكرد دانه بالاتر از ميانگين كل، پايدار تشخيص دادند. شاخص برتري، ‌لاين‌‌هاي 5، 12 و 7 را پايدارترين ‌لاين‌‌ها شناساند. تجزيه مؤلفه‌هاي اصلي نشان داد كه شاخص‌هاي برتري لين و بينز و تمام شاخص‌هاي ssi، شاخص‌هاي مناسبي براي شناسايي ‌لاين‌‌هاي پايدار و با عملكرد بالا بودند. نتيجه‌گيري: بر پايه تمام شاخص‌ها، لاين‌هاي 5 و 12 پايدارترين و پرمحصول‌ترين لاين‌ها بودند و مي‌توانند براي معرفي رقم انتخاب شوند.