بررسي نظريه مشروعيت «قهر و غلبه» و ادلة آن در كلام سياسي اشاعره

«مشروعيت سياسي» به عنوان مهمترين مسألة كلام سياسي است. نظرية «قهر و غلبه» يكي از ديدگاه‌هاي مشروعيت در كلام سياسي اشاعره و اهل حديث به حساب مي‌آيد؛ بر اساس اين ديدگاه، در صورتي كه شخصي از طريق اعمال زور و غلبة بر ديگران، قدرت را به دست گيرد، امامت و حكومت وي داراي مشروعيت خواهد بود. مقالة حاضر به تبيين تاريخي ديدگاه متكلمان اشاعره در باب قهر و غلبه و همچنين بيان ادلة ايشان در اثبات اين ديدگاه و نقد آن مي‌پردازد. بر اين اساس، سؤالات اساسي تحقيق اين است كه مراد از ديدگاه قهر و غلبه چيست؟ ادلة اشاعره و اهل حديث بر اثبات مشروعيت از طريق قهر و غلبه چيست و چگونه ارزيابي مي‌شود؟ اين مقاله با رويكرد توصيفي-تحليلي و با استفاده از منابع معتبر كلامي، حديثي و تاريخي اهل سنت و جماعت، به تحليل مسائل فوق پرداخته و به اين نتيجه رسيده است كه اصل ديدگاه و ادلة ايشان با اشكالات اساسي همچون حجيت عمل صحابه، عدم تفكيك ميان مشروعيت سياسي و وظيفة مردم، كاشفيت قهر و غلبه از رضايت الهي، پارادوكسيكال بودن قهر و غلبه و همچنين آيات و روايات دالّ بر ضرورت مقابلة با حاكم ستمگر مواجه است.