گفتمان كاوي انتقادي خاطرات سردار مريم بختياري

خاطرات عصر قاجار كه زمينه‎هاي شكل‎گيري و توسعۀ آن ارتباطي تنگاتنگ با ورود مظاهر مدرن به ايران دارد، با قلم و بيان مردان روايت‎گر آغاز و توسعه‎ يافته است. دراين آثار زنان به‎عنوان سوژه‎اي مستقل نقشي ندارند؛ اما كتاب سردار مريم بختياري، به‎عنوان اولين زن خاطره‎نگارعصر قاجاري، در اين ميان اثري متفاوت است. مسئلۀ اصلي و هدف نوشتار حاضر واكاوي متن خاطرات مريم بختياري با تكيه بر روش گفتمان‎كاوي انتقادي فركلاف، جهت رسيدن به چگونگي بازنمايي نقش‎هاي جنسيتي در اين اثر است. لذا با استفاده از سه مبحث اصلي اين نظريه در حيطۀ متن، پركتيس گفتماني و پركتيس اجتماعي، مي‎توان چنين تحليل كرد كه اين اثر برخلاف گفتمان سنتي، بر نقش‎ها و وجود زنان در جامعه و لزوم اهميت دادن به ايشان، تأكيد دارد. همچنين ديگر يافته‎هاي پژوهش نشان مي‎دهد كه كتاب خاطرات او پا را از حوزۀ گفتمان محصور در سنت فراتر نهاده و در همين راستا سردار مريم با تركيب كنش‎هاي جنسيتي در قالب گفتاري با احساس زنانه، از متون ميان گفتماني خويش فراتر رفته و به خلق متني متفاوت دست زده است كه همانا محصول آن، برساخت انديشه‎اي فراتر از عصر خويش است.