ملكيت چون روش؛ تحليلي بر مالكيت اموال غيرمادي

مالكيت كاملترين حق عيني شناخته مي شود . فقيهان اماميه در خصوص حقيقت مِلك رويكردها و ديدگاههاي مختلفي ارائه نموده كه بر اساس غالب آنها ملك پديده اي اعتباري است . به نظر ما اين نظريه ناشي از اشتباه موضوع(ملكيت ) با احكام آن (حقوق و تكاليف مترتب بر ملكيت) است. در اين مقاله با بهره گيري از روش تحليلي و توصيفي اثبات نموده ايم كه ملك را نبايد از امور اعتباري دانست، بلكه از واقعيت هاي انتزاعي و به لحاظ نظري در زمرۀ «مقوله اضافه» است. مقوله اي كه هم در فلسفه قديم و هم در فلسفه هاي جديد جايگاهي مهم دارد. اين ديدگاه اگرچه از برخي عبارات محقق انصاري قابل برداشت است اما ايشان به طور اجمالي بدان اشاره كرده و از واقعيت تحليلي آن پرده برداري ننموده اند . مساله ماليت داشتن حقوق به عنوان اشياي اعتباري و قابليت آنها براي مملوك واقع شدن ، از ديرباز مورد ترديد حقوقدانان اسلامي بوده است. اما از آنجا كه براي انتزاع نسبت اضافه فلسفي وجود مادي شيء ضروري نيست، براساس نظريه مختار در اين پژوهش و قراردادن ملكيت در زمرۀ مقوله اضافه، به سهولت مي توان از قابليت حقوق مالي همانند سهام شركتها و بطور كلي، از قابليت اشياء غيرمادي، به عنوان موضوع مالكيت، دفاع كرد.