تحليل زيست‌پذيري شهرهاي توسعه برون‌زا با رويكرد مدل رياضي پايداري(مورد مطالعه: شهر زابل)

تحليل هاي تاريخي نشانگر آن است كه منطقه سيستان از ديرباز پهنه اي آباد و از نظر توليدي سرآمد بوده است. در اين حوزۀ جغرافيايي، شهرهاي متعددي ايجاد و به مرور و با تغيير شرايط يا از بين رفته و يا تقليل كاركرد پيدا كرده اند. اما از اوايل قرن كنوني، شهر زابل با عنايت به اعتبارات دولتي شكل گرفته و در اين مدت، دائماً بر جمعيت خود افزوده است. در واقع، به دليل توسعه برون زاي شهر، مشكلات محيطي و منطقه اي هيچگاه رشد اين شهر را متوقف نكرده و به قيمت تخريب محيط پيراموني، حيات آن با شدت بيشتري استمرار پيدا كرده است. اين پژوهش با روش توصيفي و تحليلي، وضعيت زيست پذيري شهر زابل را مورد تحليل قرار داده است. داده هاي مورد نياز اين شناخت با پرسشنامه محقق ساخته و از نمونه اي به حجم 300 نفر از كارشناسان اين حوزه، گردآوري و با استفاده از ماتريس ارزيابي شاخص هاي مؤثر و متأثر و مدل رياضي پايداري و زيست پذيري مورد تجزيه و تحليل قرارگرفت. نتايج نشان داد كه اين شهر در بخش زيست محيطي امتياز 0.4829 و در بخش اقتصادي و اجتماعي امتياز 0.2945 را كسب كرده است. بر اساس اين امتيازات، درجه زيست پذيري اين شهر 0.1884 تعيين شده و مطابق استانداردهاي موجود، در گروه زيست پذيري ضعيف و بسيار ضعيف قرار مي گيرد. بنابراين، اگر سياست هاي كنترلي و پيشگيرانه لازم اعمال نشود، نه فقط سكونت و زندگي در اين شهر مورد تهديد قرار مي گيرد، بلكه محيط پيراموني نيز دچار تخريب اساسي تري خواهد شد.