بررسي ايمان از منظر اصحاب حديث و ابن‌تيميه

از سده‌هاي نخستين، ايمان و مسائل آن كانون توجه متكلمان، فقها و اهل حديث بوده است. عموم متكلمين و فقها تصديق قلبي همراه با اقرار زباني را در تحقق ايمان كافي مي‌دانند.در مقابل، اهل حديث علاوه بر دو شرط مذكور عمل را در تحقق ايمان شرط دانسته‌اند. ابن‌تيميه با ادعاي پيروي از علماي سدۀ نخستين، ضمن پذيرش تعريف اصحاب حديث در مسئلۀ شرطيت و جزئيت عمل، قائل به‌ تفصيل در اعمال شده است. وي با تفسيري نو از اقوال سلف، مخالفان خويش را اهل بدعت و در مواردي خارج از دين دانسته است. او معتقد است برخي از اعمال، ضمن «افعال كفري» بوده و اصل ايمان را از بين مي‌برند، برخي از اعمال، مانندِ «گناهان كبيره» كمال ايمان واجب را از بين مي‌برند و برخي از اعمال، مانندِ «اماطه عن الطريق» كمال ايمان مستحب را از بين مي‌برند. اثر پيشِ رو با جمع‌آوري اطلاعات كتابخانه‌اي و تحليل محتوا، بر اين باور است كه ديدگاه ابن‌تيميه في‌الجمله صادق است؛ زيرا علماي اسلام در مسئلۀ مذكور مخالفان خويش را از دايرۀ اسلام خارج ندانسته و براي برخورد تغليظي با آنان عنوان مرجئه و اهل بدعت را بر آنان اطلاق مي‌كرده‌اند.