تحليل رتوريكي صناعات ادبي در قصايد ناصرخسرو

مقالۀ حاضر نقش رتوريكي صناعات ادبي در قصايد ناصرخسرو را بررسي ‌‌مي‌‌كند. از ميان عوامل مؤثر بر فرايند ارتباط، تأكيد بر پيام موجب ايجاد نقش شعري و ادبي زبان مي‌‌شود؛ ازاين‌‌رو گاهي برخي از شاعران براي انتقال پيام و انديشۀ خود از زبان شعر استفاده‌‌ مي‌‌كنند؛ چنانكه ناصرخسرو با تبيين حقايق عقلي و اعتقادات مذهبي خود در قصايد خطابه‌‌مانند خويش، درپي انتقال پيام و اقناع مخاطب است. نگارنده با رويكردي توصيفي- تحليلي مبتني بر قصايد ناصرخسرو مي‌‌كوشد با پاسخ‌‌ دادن به اين پرسش بنيادي كه اگر طبق نظر صاحب‌‌نظران، ناصرخسرو براي ايجاد ارتباط با مخاطب و اقناع و انتقال انديشه‌‌هاي خويش، زبان شعر را به ‌‌كار گرفته، كاربرد فراوان بعضي از صناعات ادبي در اقناع مخاطب ناصرخسرو چه نقشي دارند و شاعر براي رسيدن به اين هدف از چه آرايه‌‌هايي استفاده كرده است؟ ناصرخسرو با به‌‌كارگيري انواع آرايه‌‌هاي ادبي، به‌‌ويژه اقسام تكرار، تلميح به آيات و روايات، اقتباس، تضاد، تشبيه‌‌هاي متعدد محسوس به محسوس و استعاره‌‌هاي زوديابِ مبتني ‌‌بر تشبيه‌‌هاي بليغ مصراع‌‌ يا بيت قبل از خود به اقناع مخاطب و تقويت و تكميل پيام‌‌رساني خويش مي‌‌انديشد نه آرايش و زيبايي اشعارش؛ حتي مي‌‌توان گفت اهميت پيام و اقناع مخاطب، خود مايۀ دشواري زبان، جابه‌‌جايي‌‌هاي نحوي، سنگيني وزن و كاربرد آرايه‌‌هاي ادبي در شعر ناصرخسرو شده‌‌ است.