سوسنِ ده زبانِ آزاده؛ بررسيِ تصاوير شعري گل سوسن در ادبيات فارسي

سوسن، از موضوعات و عناصري است كه در شعر اغلب شاعران به كار رفته و با توجه به اوصاف و ويژگي‌‌هايش، امكان تصوير سازي بسياري ايجاد كرده است؛ هدف اين پژوهش، بررسي و تحليل تصويرسازي شاعران از سوسن است. هدف ديگر، ترسيم نوع نگرش شاعران به اين موضوع در طول تاريخ ادب فارسي است. از سوي ديگر، در اين پژوهش ميزان ابتكارها و تقليدها در اين تصويرسازي و نيز تنوع تصاوير شعري گل سوسن مشخص مي‌‌گردد. با بهره‌‌گيري از روش كتابخانه‌‌اي، 53 شاعر انتخاب شده و از طريق تحليل و طبقه‌‌بندي به بررسي تصاوير شعري گل سوسن در آثار اين شاعران پرداخته شده و طبق معيار تقّدم و تأخّر تاريخي، تصاوير تقليدي و ابتكاري مشخص گرديده و با استفاده از جدول و نمودار، يافته‌‌ها عيني و ملموس‌‌تر نشان داده شد. برخي از يافته‌‌هاي اين پژوهش بدين قرار است: در شعر اين شاعران، بيش از 753 تصوير متنوّع و 396 تصوير منحصر به‌‌فرد از گل سوسن ديده مي‌‌شود. رابطه سوسن با گل، لاله، سرو، آزادي، چهره و عارض، نرگس، زبان، بو، ده زباني، خاموشي، آزادگي، سنبل، ياسمن، بنفشه، نسرين، تازگي، بندگي و سير و... در شعر آنان به ترتيب، بيشترين بسامد را دارد. مولوي، امير معزي، حسن غزنوي، قطران، فرخي و جامي بيشترين تصاوير ابتكاري را از سوسن پديد آورده‌‌اند. همچنين رابطه سوسن با اوصاف و اعمال انساني (50 درصد) و عناصر طبيعت (15/5 درصد) پر بسامدتر از ساير موضوعات است.