بررسي بيلان آب حوزه آبخيز فخرآباد مهريز با استفاده از مدل SWAT

مديريت منابع آب به‌ويژه در حوزه‌هاي آبخيز بدون آمار، مستلزم شناخت فرآيندهاي هيدرولوژيكي به‌خصوص رواناب به‌عنوان يكي از مهم‌ترين و كاربردي‌ترين فازهاي چرخه هيدرولوژيكي است. تحقيق حاضر با هدف تعيين كارآيي و قابليت استفاده از مدل SWAT در شبيه‌سازي بيلان آبي حوزه آبخيز فخرآباد مهريز انجام شد. به‌منظور اجراي اوّليّه ي مدل، داده‌هاي مورد نياز شامل داده‌هاي هواشناسي (بارش، حداقل و حداكثر دما، رطوبت نسبي، سرعت باد)، نقشه‌هاي پايه ي منطقه (نقشه ي رقومي ارتفاع، كاربري اراضي، شيب و نقشه خاك) و داده‌هاي دبي ماهانه ي ايستگاه هيدرومتري فخرآباد استفاده شد. پس از اجراي اوّليّه مدل SWAT، خروجي براي واسنجي و اعتبارسنجي به نرم‌افزار SWAT-CUP فراخواني شد و پس از آناليز حساسيت به‌منظور مشخص كردن متغيرهاي حساس مدل اجرا گرديد. واسنجي و اعتبارسنجي براي بازه زماني 1998-2014 انجام شد. دقت شبيه‌سازي رواناب ماهانه با استفاده از شاخص ضريب تعيين (R2) و نش ساتكليف (NSE) براي مرحله ي واسنجي 0.73 و 0.71 و براي مرحله ي اعتبارسنجي به ترتيب 0.54 و 0.53 به دست آمد. براي شاخص‌هاي ارزيابي عدم قطعيت نيز مقادير قابل قبولي به دست آمد. P-فاكتورو R-فاكتور، براي دوره ي واسنجي به ترتيب 0.56 و 0.65 و براي دوره ي اعتبارسنجي به ترتيب 0.54 و 0.68 محاسبه شد. نتايج نهايي نشان داد كه به‌طور متوسط حدود 67 درصد بارش به‌صورت تبخير و تعرّق وارد اتمسفر مي‌گردد، 23 درصد به‌صورت رواناب سطحي و جريان زيرسطحي به آبراهه‌ها وارد مي‌شود. نتايج نشان دهنده ي كارآيي مدل SWAT در شبيه‌سازي بيلان آبي حوزه آبخيز فخرآباد است و به برنامه‌ريزي دقيق‌تر منابع آب در اين حوضه كمك مي‌كند.