بررسي تطبيقي شعر وراق هروي و سعدي با محوريت نوع تعليمي

محمود وراق هروي و سعدي شيرازي دو تن از شاعراني هستند كه در ديوان‌هاي شعري خويش به حكمت، پند و اندرز توجّه خاصي داشته‌اند. تأثيرپذيري از فرهنگ اسلامي و آموزه‌هاي ديني به‌ويژه قرآن و نهج‌البلاغه در كنار تجارب زندگي شخصي از جمله منابع حكمت در شعر آن‌ها محسوب مي‌شود. سادگي و وضوح واژه‌ها و عبارات، آزادي نسبي از اصطلاحات مهجور و نامفهوم، خروج از فرهنگ لغوي قديم و استفاده از فرهنگ لغوي عصر خويش، بهره گرفتن از ضرب‌المثل‌ها متناسب با نياز عصر و ذوق و سليقه مردم و عوام‌پسند بودن آن از ويژگي‌هاي ادبيّات حكمي اين دو شاعر فرزانه محسوب مي‌شود. پژوهش حاضر بر آن است با استفاده از روش توصيفي- تحليلي و با بهره‌گيري از مكتب آمريكايي ادبيّات تطبيقي به بررسي وجوه اشتراك در ادبيّات تعليمي و حكمي دو شاعر بپردازد. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه هر دو شاعر در قالب ابيات و انواع ادبي گوناگون، مكارم اخلاق از جمله كار و تلاش، صبر، جود و بخشش، ظلم‌ستيزي و ... را به مخاطبان‌شان توصيه كرده‌ و آنها را از صفات نكوهيده از جمله طمع، بخل و حسد و ...برحذر داشته‌اند. پرداختن به اصول اخلاقي و تعليمي در شعر اين دو شاعر گاه به حدي نزديك است كه گويي اين شعار از تفكّر يك انسان برآمده‌اند؛ براي نمونه وراق در دو بيت مال و ثروت را وسيله‌اي براي حفظ و افزودن بزرگواري انسان مي‌داند و سعدي نيز در يك بيت دقيقاً همين نكته را گوشزد مي‌كند.