اثر تنش خشكي بر خصوصيات مورفولوژيك و بيوشيميايي ژنوتيپ‌هاي سويا در كشت دوم

به منظور بررسي واكنش هاي مورفولوژيك و بيوشيميايي گياه سويا (Glysin max L.) به تنش خشكي در كشت دوم، آزمايشي در مركز تحقيقات كشاورزي لرستان در تابستان سال هاي 1396 و 1397 در دو محيط نرمال و تنش خشكي اجرا شد و در هر محيط، 19 ژنوتيپ سويا در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي در سه تكرار بررسي شد. نتايج نشان داد كه كليه صفات ب جز درجه حرارت برگ در اثر تنش خشكي كاهش يافتند. مقايسۀ ميانگين نشان داد كه بيشترين درجه حرارت برگ از ژنوتيپ شماره نه در محيط تنش و كمترين آن از ژنوتيپ هاي شماره چهار و 15 در محيط نرمال (به ترتيب 27.5 و 13.2 درجه سانتي گراد) به‌دست آمد. بيشترين و كمترين عملكرد دانه در محيط نرمال در ژنوتيپ هاي شماره هفت و 19 (به ترتيب 4894 و 2120 كيلوگرم در هكتار) و در محيط تنش در ژنوتيپ هاي شماره نه و 19 (به ترتيب 2873 و 275 كيلوگرم در هكتار) مشاهده شد. نتايج خصوصيات بيوشيميايي اندام هوايي نشان داد كه ميزان قندهاي محلول غير ساختاري و پرولين با اعمال تنش افزايش يافت و به ترتيب از 1.87 و 0.0028 در محيط نرمال به 3.77 و 0.0054 ميلي گرم بر گرم وزن تازه در محيط تنش افزايش يافت. در ميان ژنوتيپ ها، بيشترين ميزان پرولين اندام هوائي از ژنوتيپ شماره چهار و كمترين آن از ژنوتيپ شماره يك (به ترتيب 0.043 و 0.0377 ميلي گرم بر گرم وزن تازه) به‌دست آمد. در مجموع و براساس ميزان توليد دانه، ژنوتيپ شماره هفت براي شرايط نرمال و ژنوتيپ شماره نه براي شرايط تنش در شرايط اقليمي معتدل مانند خرم آباد قابل توصيه است.