به‌گزيني تحمل يخ‌زدگي ژنوتيپ‌هاي عدس با استفاده از كلروفيل فلورسانس

اين آزمايش به‌صورت فاكتوريل و در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار در شرايط كنترل‌شده در دانشگاه فردوسي مشهد در سال 1397 انجام شد. عوامل مورد مطالعه شامل 20 ژنوتيپ عدس، سه دماي يخ‌زدگي(0, -18 و -20°C)و شش زمان اندازه‌گيري (قبل از تنش، 12، 24، 48، 72 و 96 ساعت بعد از تنش) بودند. كاهش دما از صفر به 18- و C°20-، سبب كاهش بيشينه‌ كارايي پتانسيل فتوسيستمII (F’v/F’m) در ژنوتيپ‌هاي عدس شد. كمترين ميزان اين شاخص در دماي 18- و C°20- به‌ترتيب 12 و 24 ساعت بعد از اعمال تنش مشاهده شد و سپس روند بازيافت در اين دماها رخ داد و به‌تدريج با گذشت زمان، ميزان F′v/F′m افزايش يافت، اما در دماي C°20- مقدار اين شاخص به مقدار اوليه قبل از تنش نرسيد. كاهش دما در تمام ژنوتيپ‌ها در تمامي دوره‌هاي بازيابي، سبب كاهش كارايي عملياتي فتوسيستمII (F′q/F′m) شد. اكثر ژنوتيپ‌هاي مورد مطالعه با وجود كاهش ابتدايي در اين شاخص، از توانايي مناسبي به‌منظور بازيابي آن در دماهاي صفر و C°18- برخوردار بودند. نتايج حاصل از تجزيه خوشه‌اي و تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي (PCA) نشان داد كه مؤلفه دوم، صفات درصد بقا، وزن خشك، F’v، F′q/F′m و F′v/F′m را با 20/76 درصد توضيح مي‌دهد. بيشتر ژنوتيپ‌هاي متعلق به گروه دوم شامل MLC11، MLC286، MLC407 و MLC469، در اين مؤلفه قرار دارند. با توجه به بقاي 100 درصدي اين ژنوتيپ‌ها در دماي C°18- و پتانسيل مناسب آن‌ها به‌منظور بازيابي عوامل فلورسانس كلروفيل و رشد مجدد، استفاده از آن‌ها به‌منظور انجام مطالعات تكميلي در كشت پاييزه در مناطق سردسير توصيه مي‌شود.