بررسي رابطه سرعت و مدت زمان پر شدن دانه ژنوتيپ‎هاي كلزا (Brassica napus L.) در سه لايه بالايي، مياني و تحتاني بوته تحت تأثير تاريخ‎هاي كاشت پاييزه و زمستانه

خصوصيات رشدي، مراحل فنولوژيك و اجزاي عملكرد گياهان تحت تأثير شرايط محيطي قرار مي‎گيرند و مي‎توانند عملكرد دانه را متأثر سازند. در تحقيق حاضر، سرعت و مدت زمان پر شدن در سه لايه بالا، وسط و پايين بوته، تعداد و عملكرد دانه پنج ژنوتيپ كلزا (RGS003، Dalgan، Zabol10، Hyola401 و Hyola4815) در شش تاريخ كاشت پاييزه (15 مهر، 25 مهر و 10 آبان) و زمستانه (20 بهمن، 30 بهمن و 10 اسفند) مورد ارزيابي قرار گرفت. دو آزمايش جداگانه در پاييز و زمستان به‌صورت كرت‎هاي خرد شده و در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر كرج در سال 1395-1394 اجرا شد. در هر آزمايش، تاريخ‎هاي كاشت به‎عنوان عامل اصلي و ژنوتيپ‎هاي كلزا به‎عنوان عامل فرعي درنظر گرفته شدند. نتايج اين تحقيق نشان داد كه با تأخير در كاشت، عملكرد دانه، وزن تك دانه، طول پر شدن دانه و تعداد دانه در بوته به‌خصوص در تاريخ‎هاي كشت زمستانه كاهش يافت. تعداد دانه در بوته جزء موثرتري در تشكيل عملكرد نهايي نسبت به وزن تك دانه، سرعت پر شدن دانه و طول پر شدن دانه بود و ژنوتيپ Dalgan با وجود اين‌كه وزن تك دانه، سرعت پر شدن دانه و طول پر شدن دانه متوسطي داشت، به واسطه برتري در تعداد دانه در بوته، بيشترين عملكرد دانه را به خود اختصاص داد. همچنين ژنوتيپ‎هاي كلزا در تاريخ‎هاي كاشت 15 مهر و 20 بهمن در فصل پاييز و زمستان، بيشترين مقدار عملكرد دانه را توليد كردند.