تأثيرات تاريخ اسلام بر فقه مسلمانان

تأثير دانش تاريخ و رويدادهاي آن بر علوم مختلف، انكارناپذير است. از جمله اين دانشها فقه است كه در روابط فردي و اجتماعي انسانها نقش مهمي دارد. به ‌رغم آنكه غالب فقهاي مسلمان از رويدادهاي تاريخي در استنباطهاي فقهي خود چندان بهره نبرده‌اند؛ به گونه‌اي ناخواسته يا نانوشته، اين رويدادها و افراد و گروهها و نگاههاي فرقه‌اي تأثير قابل توجهي بر احكام فقهي داشته است. اين مقاله در نظر دارد با بررسي محورهايي از تاريخ صدر اسلام، نمونه‌هايي از نقش و تأثير گزارشها و رويدادهاي تاريخي را بر فقه مسلمانان نشان دهد. پرسش آن است كه تاريخ چه نقشي در گسترش فقه و مستند كردن آن داشته و تبديل گزارش يا رويدادي تاريخي به يك حكم فقهي چگونه صورت گرفته است؟ به نظر مي‌رسد گزارشها و رويدادهاي مختلف تاريخي از سيره نبوي و عملكرد صحابه و خلفا بر ذهنيت فقهاي مسلمان تأثير گذاشته و گاه آنان را از نگاه فراتاريخي بازداشته است.