تحليل رويكردهاي حافظ‌ پژوهي در سدۀ اخير با تأكيد بر رويكرد بلاغي- ادبي

در يكصد سال اخير، رويكرد پژوهشگران به شعر و شخصيت حافظ بسيار متفاوت بوده‌ است. رويكرد برخي از آنان كل‌نگر و برخي جزءنگر، برخي صورت‌گرا و برخي معناگرا، برخي سنّتي و برخي مدرن بوده است. نويسندگان در اين مقاله، با نگاهي فراگير، نوشته‌ها دربارۀ شعر و شخصيت حافظ را در بيست رويكرد تقسيم و هجده رويكرد از رويكردهاي بيست‌گانه را به اجمال معرفي كرده‌اند و سپس دربارۀ دو رويكرد ادبي يا معني‌شناختي (شامل موضوعاتي چون حافظانگي و راز ماندگاري حافظ، مقايسۀ حافظ با سعدي و مقايسۀ حافظ با ديگر شاعران، بازنگري حافظ در شعر خويش، نظريۀ پاشاني، توالي و ترتيب ابيات و تأويل‌پذيري شعر حافظ)، رويكرد بلاغي (به‌ويژه بحث ايهام در شعر حافظ)، به‌تفصيل بحث كرده و در تحليل رويكردها مشخّص ساخته‌اند كه هركدام از آن‌ها در شمار رويكرد كل‌نگر يا جزءنگر، صورت‌گرا يا معناگرا و سنّتي يا مدرن قرار مي‌گيرد.