الگوي ‌فرهنگ‌سازي رفتار اقتصادي−اجتماعي انفاق در رويكرد قرآني

يكي از مهم‌ترين آموزه‌هاي اقتصادي−اجتماعي قرآن، تأكيد بر انفاق و پرداخت‌هاي مالي واجب و مستحب به محرومان جامعه است؛ مسئله‌اي كه در جامعه اسلامي امروزي با وجود فقر و فاصله طبقاتي، در حد مطلوب قرار ندارد. براساس آيات قرآني و شواهد مسلم تاريخي در وضعيت اوليه جامعه صدر اسلام، انفاق چندان رواج نداشت، اما تدابير فرهنگ‌سازانه قرآن و پيامبر گرامي اسلام(ع)، اين امر را با استفاده از عامليت و ساختار/نهادها در عالي‌ترين شكل خود نهادينه كرد، به‌طوري‌كه فقيري وجود نداشت تا از بيت‌المال زكات دريافت كند؛ بنابراين، الگوي فرهنگ‌سازي انفاق برگرفته از قرآن و سيره عملي پيامبر اسلام(ع) به‌عنوان تنها الگوي راهگشا و نجات‌بخش جوامع امروز مطرح است؛ بنابراين، مسئله اصلي پژوهش، ارائۀ الگوي فرهنگ‌سازي رفتار اقتصادي−اجتماعي انفاق در رويكرد قرآني است. مقالۀ حاضر با بهره‌گيري از روش توصيفي−تحليلي و با رويكرد تفسير موضوعي، به بررسي مباني بينشي و انگيزشي مؤثر بر رفتار اقتصادي−اجتماعي انفاق براساس نقش عامل انساني، ساختار/نهادها پرداخته است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه الگوي فرهنگ‌سازي رفتار اقتصادي−اجتماعي انفاق از فرايند تبيين عناصر فرهنگ‌سازي، عوامل فرهنگ‌ساز و راهبردهاي فرهنگ‌سازي تشكيل‌ شده است. تبيين راهبردهاي فرهنگ‌سازي انفاق با استفاده از رويكرد عامليت و ساختار/نهادها صورت گرفته است كه تقويت بينشي، انگيزشي عاملان انفاق، الگونمايي انفاق‌كنندگان، آموزش و آگاهي‌بخشي، تبليغات فرهنگي و استفاده از ظرافت‌هاي هنري تبليغ، قانونگذاري و وضع حقوق اقتصادي انفاق‌ از مهم‌ترين راهبردهاي قرآني در فرهنگ‌سازي انفاق با توجه به نقش عامليت و ساختار/نهادها هستند.