بررسي كمي و كيفي عوامل بيولوژيك و پايش عوامل محيطي در مخازن و فضاهاي كتاب خانه اي در مركز اسناد و كتاب خانۀ پژوهشگاه ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري ايران

هدف: يكي از مشكلات عمدۀ كتاب‌خانه‌ها و مراكز اسناد در سراسر جهان، مربوط به آسيب‌هاي بيولوژيكي مواد كتاب‌خانه‌اي است. شناخت كمي و كيفي عوامل بيولوژيك و عوامل محيطي مؤثر بر بقا و رشد ميكروارگانيسم‌ها از بخش‌هاي اصلي حفاظت پيشگيرانه به‌شمار مي‌آيد. در اين مطالعه در راستاي حفاظت پيشگيرانه از تخريب آثار كاغذي و نسخ خطي موجود در مركز اسناد و كتاب‌خانۀ پژوهشگاه ميراث فرهنگي و گردشگري ايران، به بررسي آلودگي‌هاي بيولوژيك مخازن و بخش‌هاي مختلف اين مركز و ارزيابي فاكتورهاي محيطي (دما، رطوبت نسبي) پرداخته‌ايم.روش/ رويكرد پژوهش: در اين مطالعه بررسي كمي و كيفي آلودگي‌هاي بيولوژيك (باكتريايي و قارچي) با كمك روش رسوبي (غيرفعال) انجام شده‌است. هم‌چنين از فاكتورهاي محيطي (دما و رطوبت نسبي) در دو مخزن اصلي اين مركز شامل مخزن ديداري‌شنيداري و مخزن اسناد نمونه‌برداري انجام شده‌است.يافته‌ها و نتيجه‌گيري: ميزان نوسانات دما و رطوبت نسبي در مخزن اسناد و ديداري‌شنيداري زياد و خارج از محدودۀ استاندارد بود. هم‌چنين در بررسي‌هاي بيولوژيك مخازن، ميزان آلودگي باكتريايي و قارچيِ مخزن كتاب‌خانه بالاتر از سطح هشدار بود. سويه‌هاي غالب باكتريايي جداسازي‌شده در اين مطالعه به جنس‌هاي باسيلوس و استافيلوكوكوس و سويه‌هاي غالب قارچي جداسازي‌شده به جنس‌هاي آسپرژيلوس، پني‌سيليوم، آلترناريا، كلادوسپوريوم تعلق داشتند كه اغلب آن‌ها ظرفيت زيادي براي توليد آنزيم‌هاي تجزيه‌كنندۀ كاغذ دارند.